اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ١٠٨ - شرايط دعا و آداب كمال آن
خوش، انفاق و بخشش به نيازمندان، رو به سوى قبله بودن، شبانگاه به مسجد درآمدن، در سرعتِ اجابت، گُمان نيك به خدا بردن، به خداوند دل سپردن، بر خلاف شريعتِ خداوند، چيزى را نخواستن، درون را با روزه از آلودگىها پاك كردن، توبه را تجديد و تازه كردن، براى دعا جاىِ خلوت گُزيدن، دعا را همگانى كردن و نياز را بر زبان آوردن، افتادگى و بسيار گريستن، به گناه خويش اقرار كردن، برادران دينى را بر خويش پيش داشتن، دو دست را به هنگام دعا بالا بردن، از اسم اعظم (نام بزرگِ) خداوند مدد جُستن، خدا را مدح كردن و به پاكى و بزرگى ستودن، آغاز و پايانِ دعا را درود بر محمّد ٦ و دودمان او قرار دادن و ذكر: «ماشاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ الّا بِاللَّهِ» را بر زبان راندن؛ چرا كه امام صادق (ع) فرمود:
هيچ كس نيست كه دعايش را با سخنِ «ماشاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ الّا بِاللَّهِ. هر چه خداى خواهد، [همان شود]. هيچ نيرويى نيست، مگر به خداى» پايان بَرد، مگر آنكه نيازش برآورده شود.
همچنين دستها را پس از دعا بايد بر سر و سينه كشيد؛ چرا كه در حديث آمده است پيامبر خدا به هنگام نيايش به درگاه خداوند، دستهايش را در پيشگاه خدا بهسان درماندهاى كه خوراك مىطلبد، بالا مىبرد.[١]
همچنين؛ نيايش كننده، شايسته است دعاهاى رسيده از پيامبر گرامى و دودمانِ او را برگزيند؛ چرا كه دعا، همچنان كه گفته شد، گفتگوى با خداوند است، همچنان كه تلاوت قرآن، سخن گفتنِ خداوند با بندگان است، و شيوه سخن گفتن و ادبِ رويارويى با خدا را اين بزرگواران به ما آموختند، و چراغ توحيد را در شبستانِ دل ما افروختند و ما را به آيينِ بندگى آشنا كردند. اگر بخواهيم خدا را به درستى بخوانيم و آنچه را كه شايسته ماست و حياتِ مادّى و معنوى ما را سامان مىدهد، از او بخواهيم، بايد از آنان بياموزيم؛ زيرا كه خداوند، آنان را به تعليمِ خويش آموخته و به آدابِ خود، جانشان را پرداخته است. على (ع) فرمود:
انَّا صَنائِعُ رَبِّنا، وَالنَّاسُ بَعْدُ صَنائِعُ لَنا.[٢] ما پروردگانِ خداييم، و ديگرِ مردم، پروردگانِ ما.
[١] - سفينة البحار، ج ٢، ص ١٧٩
[٢] - نهجالبلاغة، نامه ٢٨