اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٨٤ - شرايط اجابت دعا

و همه سطرهاى كتاب وجود ما را مى‌خوانَد؛ همان خداوندى كه جهان را لبريز از الطاف خود ساخته، و همه جهان، آكنده از حضور اوست، بلكه حضور او عين جهان است:

الايَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطيفُ الْخَبِيرُ.[١] آيا كسى كه آفريده است، نمى‌داند، حال آنكه باريكدان و آگاه است؟!

براى همين در پايان آيه ٢١٦ سوره بقره فرمود: وَ اللَّهُ يَعْلَمُ وَ انْتُم لايَعْلَمُونَ. خدا صلاح شما را مى‌داند و شما نمى‌دانيد.

و جالب اينكه تأخير و درنگ‌ورزىِ خداوند در استجابت دعا نيز بر همين دو اصلِ (صلاح بندگان و حكمت خداوند) مبتنى است. امام على (ع) فرمود:

ثُمَّ جَعَلَ فىِ يَدَيْكَ مَفاتيِحَ خَزائِنِهِ بِما اذِنَ لَكَ فِيهِ مِنْ مَسأَلَتِهِ، فَمتى شِئتَ اسْتَفْتَحْتَ بِالدُعاء ابْوابَ نِعْمَتِهِ، وَ اسْتَمْطَرْتَ شَآبِيبَ رَحْمَتِه، فَلا يُقَنِّطَنَّكَ ابْطاءُ اجابَتِهِ، فَانَّ الْعَطيَّةَ عَلى‌ قَدْرِ النِّيِّةِ، وِ رُبَّما اخِّرَتْ عَنْكَ الْاجابَةُ لِيَكُونَ ذلِكَ اعْظَمَ لِاجْرِ السّائلِ، وَ اجْزَلَ لِعَطاء الآمِلْ. وَ رُبَّما سَألْتَ الشَّى‌ءَ فَلا تُؤتاهُ وَ اوُتيتَ خَيراً مِنْهُ عاجِلًا او آجِلًا، اوْ صُرِفَ عَنْكَ لِما هُوَ خَيْرٌ لَكَ.

فَلَرُبَّ امْرٍ قَدْ طَلَبْتَهُ فِيهِ هَلاكُ دِينِكَ لَوْ اوُتيِتَهُ. فَلْتَكُنْ مَسْأَلَتُكَ فِيما يَبْقى‌ لَكَ جَمالُهُ، وَ يُنْفى‌ عَنْكَ وَبالُهُ، فَالْمالُ لا يَبْقى‌ لَكَ وَ لا تَبْقى‌ لَهُ.[٢] خداوند، كليدهاى خزاين خود را در دستان تو نهاده است؛ زيرا به تو اجازه داده كه از او بخواهى، و هر زمان كه بخواهى، درهاى نعمتش را به دعا بگشايى، و ريزش باران رحمتش را طلب كنى. اگر تو را دير اجابت فرمود، نوميد مشو؛ زيرا عطاى او بسته به قدر نيّت باشد. چه بسا در اجابت، تأخير روا دارد تا پاداش دعا كننده، بزرگ‌تر، و عطاى آرزومند، افزون‌تر گردد. و چه بسا چيزى را خواسته‌اى و تو را نداده‌اند؛ ولى بهتر از آن را در اين جهان يا در آن جهان به تو دهند، يا صلاح تو در آن بوده كه آن را از تو دريغ دارند.

چه بسا چيزى از خدا بطلبى كه اگر به تو ارزانى دارد، مايه تباهى دين تو

[١] - ملك، آيه ١٤

[٢] - نهج البلاغة، نامه ٣١