كِتَابٍ مُبِينٍ.[١] و هيچ جنبنده‌اى در زمين نيست، مگر آنكه روزى او بر خداست و آنها را كه در قرارگاه خويش‌اند (چون ماهى در دريا) و آنها را كه در جايگاه موقّت‌اند (چون پرنده در فضا و جنين در رَحِم)، همه را مى‌داند. همه در كتابى روشن (لوح محفوظ) هست.

در جاى ديگر فرمود:

مَا أُرِيدُ مِنْهُم مِّن رِّزْقٍ وَمَا أُرِيدُ أَن يُطْعِمُونِ. إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ. از آنان (پريان و آدميان) روزى‌اى نمى‌خواهم كه مرا طعام دهند؛ زيرا خدا روزى دهنده و توانمند است.[٢]

امّا عهده دارى و تضمين خداوند، راهِ كوشش و تلاش و به كارگيرى زيركى و هوشمندى را، براى به دست آوردن روزى بيشتر يا تغيير و دگرگونى وضع موجود، به روى آدميان نبسته است؛ چرا كه عقل و اراده و همه توانايى‌ها و طرح‌ريزى‌ها براى دست‌يابى به روزى بيشتر و دگرگون ساختن وضع موجود، همه و همه، جلوه‌هاى رزّاقيت خداوند و تحقق «ما مِنْ دابَّةٍ فِى الْارْضِ الّا عَلى اللَّهِ رِزْقُها» به حساب مى‌آيد.

امام حسن عسكرى (ع) فرمود:

لايَشْغَلُكَ رِزْقٌ مَضْمُونُ عَنْ عَمَلٍ مَفْرُوضٍ.[٣] روزى ضمانت شده، تو را از كار واجبت باز ندارد.

و به گفته سعدى:

رزق، هر چند بى‌گمان برسد		شرطِ عقل است، جُستن از درها
گر چه كس بى اجَل نخواهد مُرد		تو مرو در دهانِ اژدرها.[٤]

سوم اينكه آن سهم و قسمتى را «رزق» مى‌گويند كه از راه حلال و مشروع به دست آيد؛ چرا كه خداى تعالى، رزق را به خود و كارگزارانِ خود نسبت داده است: «رَزَقْناهُمْ» و «انَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزاقُ». بر اين اساس، آنچه از راه حرام به دست آيد، رزق الهى نيست.

[١] - هود، آيه ٦

[٢] - ذاريات، آيه ٥٧- ٥٨

[٣] - تحف العقول، ص ٤٨٩

[٤] - گلستان، ص ١٢٢.