راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٤٧ - بيان احوال قبر و گفتار عارفان بر قبور

شاء الله بكم لاحقون».«١»

درباره اين كه مرده كسانش را ديدار مى‌كند اخبارى از اهل بيت عليه السّلام وارد شده كه غزّالى آنها را ذكر نكرده و گويا از آنها چيزى به او نرسيده است. اسحاق بن عمّار از امام موسى بن جعفر عليه السّلام پرسيد: آيا مؤمن كسانش را ديدار مى‌كند؟ فرمود: «آرى» عرض كرد: در چه مدّت؟ فرمود: «به اندازه فضايل آنها، برخى از آنها را در هر روز ديدار مى‌كند و بعضى را در هر دو روز، و بعضى را در هر سه روز». راوى مى‌گويد: از خلال گفتار آن حضرت دريافتم كه مى‌فرمايد پست‌ترين آنها را در هر جمعه، پرسيد: در چه ساعتى؟ فرمود: «به هنگام ظهر يا اندكى پيش از آن، خداوند فرشته‌اى را به همراه او روانه مى‌كند كه آنچه را مايه شادى او مى‌شود به او نشان مى‌دهد و آنچه را موجب ناراحتى او مى‌گردد از او پوشيده مى‌دارد پس مسرور و خوشحال باز مى‌گردد.»«٢»

حفص بن بخترى از ابى عبد الله عليه السّلام روايت كرده است: «كافر كسانش را ديدار مى‌كند و آنچه را مكروه اوست مى‌بيند، و آنچه محبوب اوست از او پوشيده مى‌شود.»«٣»

غزّالى مى‌گويد: پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله فرموده است: «مرده در گورش همچون غريقى است كه طلب فرياد رسى مى‌كند و منتظر دعايى از سوى پدر يا برادر يا دوست خويش است و هرگاه دعايى از آنها به او رسد نزد او محبوب‌تر است از همه دنيا و آنچه در آن است و هديه زنده‌ها به مرده‌ها دعا و طلب آمرزش است.»«٤»

يكى از بزرگان گفته است: برادرى داشتم كه مرد، او را در خواب ديدم به او گفتم: حال تو چگونه بود هنگامى كه در گورت نهاده شدى؟ گفت: شخصى آمد با شعله‌اى از آتش و اگر نبود كه دعا كننده‌اى برايم دعا كرد ترديد ندارم كه چيزى از آن آتش مرا فرا مى‌گرفت.

مى‌گويم: در الفقيه آمده كه عمر بن يزيد گفته است: به ابى عبد الله عليه السّلام عرض كردم: از جانب ميّت مى‌توان نماز گزارد؟ فرمود: «آرى حتّى آن كه گاهى مرده در تنگى و سختى مى‌باشد و خداوند اين تنگى را از او بر طرف مى‌كند و به او وسعت مى‌دهد سپس به او گفته مى‌شود كه رفع اين تنگى به سبب نمازى است كه فلان برادرت از سوى تو به جا آورده است». راوى مى‌گويد: به آن حضرت عرض كردم: مى‌توانم دو نفر را در دو ركعت نماز