راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢٧ - چگونگى دوزخ و هولها و عذابهاى آن
دايمى محروم مىكنم عذابهاى دردناك به شما مىچشانم»«١».
عيسى عليه السّلام فرموده است: «بسا بدنهاى رعنا و چهرههاى زيبا و زبانهاى شيوا كه فردا در طبقات دوزخ مىنالند» بنابراين اى بيچاره درباره اين هول و هراسها بينديش و بدان كه خداوند دوزخ را توأم با ترس و وحشت آفريده و مردمى را براى آن خلق كرده كه كم يا زياد نمىشوند، و اين موضوعى است كه قضاى خداوند بر آن صادر گشته و امر آن خاتمه يافته است، خداوند فرموده است: وَ أَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَ هُمْ في غَفْلَةٍ«٢»، به جانم سوگند كه اين اشاره به روز قيامت است، ليكن اين حكم در روز قيامت صادر نمىشود بلكه در ازل الآزال صدور يافته و در روز قيامت آنچه قضاى الهى بدان سبقت گرفته آشكار مىگردد.
شگفتا از تو كه خنده و بازى كنى و خود را به امور ناچيز و بى اهميّت دنيا سرگرم سازى در حالى كه نمىدانى قلم قضا چه چيزى از پيش برايت رقم زده است.
اگر بگويى: كاش مىدانستم كه بازگشتم به كجا و عاقبت و سرنوشت من چيست و چه چيزى قلم قضا درباره من رقم زده است؟
پاسخ اين است كه براى تو نشانهاى است كه مىتوانى با آن خوگيرى و به سبب آن اميد خود را صادق بدانى و آن اين است كه به احوال و اعمال خويش بنگرى چه بر هر كسى آنچه را براى آن خلق شده ميسّر و آسان كردهاند، پس اگر راه خير برايت آسان شده است خوشحال باش كه از آتش به دورى، و اگر هر زمان قصد كار خيرى مىكنى موانع تو را احاطه مىكند تا از آن دست باز دارى و هرگاه قصد كار بدى مىكنى اسباب آن برايت ميسّر و آسان مىشود تا آن را انجام دهى بدان كه قضاى الهى همين را بر تو رقم زده است، زيرا دلالت اين امر بر سرانجام كار مانند دلالت باران بر رويش گياه و دلالت دود بر آتش است. خداوند فرموده است: إِنَّ الْأَبْرارَ لَفِي نَعِيمٍ، وَ إِنَّ الْفُجَّارَ لَفِي جَحِيمٍ«٣». بنابراين خود را بر آن دو آيه عرضه كن تا جايگاه خود را در سراى دنيا و آخرت بدانى.
«١» عراقى گفته است : ما آن را در الاربعين از ابى هدبه از انس نقل كرده ايم : وابوهد به همان ابراهيم بن هدبه هالك است .
«٢» مريم / ٣٩: آنها را از روز حسرت (روز رستاخيز كه براى همه مايه حسرت و اندوه است ) بترسان ، روزى كه همه چيز پايان مى يابد و حال كه آن كه آنان در غفلت اند و ايمان نمى آورند.
«٣» انفطار / ١٣ و١٤: مسلما نيكان در نعمتهاى فراوانى هستند، و بدكاران در دوزخ اند.