راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٧٣ - باب هشتم برخى از احوال مردگان كه از طريق مكاشفه در خواب روشن شده است

حافظه جز همين صورت تخيّل چيزى باقى نمانده است.

آنچه گفته شد شرح كوتاهى از درياى علم خواب بود كه شگفتيهاى آن بى شمار است، و چرا چنين نباشد كه خواب برادر مرگ است و مرگ شكفت‌ترين شگفتيهاست و شباهت خواب به آن صورت ضعيفى است و اثر آن پرده برداشتن از عالم غيب است تا كسى كه خوابيده است آنچه را در آينده واقع مى‌شود بشناسد. امّا چه مى‌انديشى درباره مرگ كه حجاب را پاره مى‌كند و پرده از عالم غيب بكلّى بر مى‌دارد به طورى كه آدمى همين كه نفسش قطع شود بى درنگ خود را از هر طرف گرفتار عقوبتها و رسواييها و فضيحتها مى‌بيند كه از آن به خدا پناه مى‌بريم، و يا آن كه خود را در ميان نعمتهايى پايدار و دولتى پهناور و بى پايان مشاهده مى‌كند. در اين هنگام كه پرده از جلو چشمها برداشته شده است به اشقيا گفته مى‌شود: لَقَدْ كُنْتَ في غَفْلَةٍ من هذا فَكَشَفْنا عَنْكَ غِطاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ«١» أَ فَسِحْرٌ هذا أَمْ أَنْتُمْ لا تُبْصِرُونَ، اصْلَوْها فَاصْبِرُوا أَوْ لا تَصْبِرُوا سَواءٌ عَلَيْكُمْ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ«٢» و قول خداوند به اينان اشاره دارد كه فرموده است: وَ بَدا لَهُمْ من الله ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ«٣».

پس بر دانشمندترين دانشمندان و حكيمترين حكيمان پس از مردن عجايب و آياتى ظاهر مى‌شود كه هرگز به دلش خطور نكرده و به ذهنش نرسيده است. لذا اگر انسان خردمند هيچ غمّ و غصّه‌اى جز تفكّر درباره خطرات اين حال نداشته باشد كه حجاب از چه چيزى برداشته مى‌شود، و از پس پرده چه چيزى نمايان مى‌گردد آيا شقاوت هميشگى است يا سعادت دايم، كافى است كه همه عمر در اين فكر مستغرق باشد. شگفتا كه ما با همه اين خطرات بزرگى كه در پيش روى خود داريم غافليم و از اين شگفت‌تر آن كه به اموال و كسان و فرزندان و اسباب و خاندان بلكه به اعضا و گوش و چشم خود شادمانيم با اين كه مى‌دانيم به طور قطع و يقين از آنها جدا خواهيم شد، ليكن كجاست كسى كه روح القدس در دل او بدمد و آنچه را به سرور پيامبران صلّى الله عليه و آله گفت به او بگويد: «دوست بدار آنچه را دوست مى‌دارى كه از آن جدا خواهى شد، و زندگى كن آنچه مى‌خواهى كه سرانجام خواهى مرد. و