راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٦٧ - بيان سؤال منكر و نكير و صورت آنها و فشار قبر

آگاه كنم. به او گفته مى‌شود: بخواب، و او مانند عروسى كه تنها كسى او را بيدار مى‌كند كه در نزد وى از همه محبوب‌تر باشد به خواب مى‌رود تا آنگاه كه خداوند او را از اين خوابگاهش بر انگيزد. و اگر منافق باشد مى‌گويد: نمى‌دانم، شنيده بودم كه مردم چيزى مى‌گويند و من هم آن را مى‌گفتم: دو فرشته مى‌گويند: ما مى‌دانستيم كه تو اين را مى‌گويى. سپس به زمين گفته مى‌شود: او را در ميان خود بفشار، زمين چنان او را مى‌فشارد كه دنده‌هايش در هم فرو مى‌روند و پيوسته معذّب خواهد بود تا آنگاه كه خداوند او را از خوابگاهش بر انگيزد.»«١»

مى‌گويم: از طريق خاصّه (شيعه) كافى از امير مؤمنان عليه السّلام روايتى در اين باره نقل كرده كه پيش از اين ذكر شده و در آن از امام صادق عليه السّلام روايت است كه: «هنگامى كه مرده دفن مى‌شود و فرشته منكر و نكير به سوى او مى‌آيند در حالى كه آوازشان مانند غرّش رعد و چشمانشان همچون برق جهنده است، زمين را با دندانهايشان مى‌شكافند و موهايشان به زمين كشيده مى‌شود، از مرده مى‌پرسند پروردگارت كيست؟ و دين تو چيست؟، اگر مؤمن باشد مى‌گويد: الله پروردگار من و اسلام دين من است، به او مى‌گويند: چه مى‌گويى درباره مردى كه در ميان شما قيام كرده است؟ پاسخ مى‌دهد: آيا از محمّد پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله از من مى‌پرسيد؟ به او مى‌گويند: گواهى مى‌دهى كه او پيامبر خداست؟ مى‌گويد: گواهى مى‌دهم كه او پيامبر خداست، به او مى‌گويند: به خواب، خوابى كه در آن بيدارى نيست و قبر او را نه ذرع افزايش مى‌دهند و درى به سوى بهشت به روى او باز مى‌كنند كه جايگاه خود را در آن مشاهده مى‌كند. و اگر آن مرد كافر باشد نكير و منكر بر او وارد مى‌شوند و شيطان با چشمانى از مس در پيش روى او مى‌ايستد. نكير و منكر به او مى‌گويند: پروردگار تو كيست؟ و دين تو چيست؟ و چه مى‌گويى درباره مردى كه در ميان شما قيام كرده است، مى‌گويد: نمى‌دانم، نكير و منكر او را ترك و ميانه را براى شيطان خلوت مى‌كنند، و در گورش نود و نه اژدها بر او چيره مى‌شود كه اگر يكى از آنها بر زمين بدمد تا ابد درختى در آن روييده نخواهد شد، و درى به سوى آتش به رويش باز مى‌شود كه جايگاه خود را در آن مى‌بيند.»«٢»

از امام صادق عليه السّلام روايت است كه: «در قبر تنها از كسى سؤال مى‌شود كه ايمان يا كفرش را خالص كرده باشد و از ديگران سؤال نمى‌شود.»«٣»