دنيا زندان مؤمن است زيرا پيوسته از رنجى كه نفسش به او مى‌دهد و رياضتى كه در برابر شهوتهايش مى‌كشد و مبارزه‌اى كه با شيطان مى‌كند در رنج و عذاب است و مرگ آزادى او از اين عذابهاست و اين آزادى تحفه‌اى نسبت به اوست.

و نيز فرموده است: «مرگ كفّاره هر مسلمان است«١»». مراد از اين مسلمان كسى است كه به حقيقت مؤمن صادق باشد آن كه مسلمانان از دست و زبانش آسوده باشند و به اخلاق مؤمنان آراسته و از گناهان جز صغاير پيراسته باشد لذا مرگ او را پاكيزه مى‌كند و در صورت دورى جستن از كباير و اداى واجبات مرگ كفّاره او خواهد بود. عطاء خراسانى گفته است: پيامبر خدا صلّى الله عليه و آله از مجلسى گذر كرد كه خنده در آن بالا گرفته بود، پيامبر صلّى الله عليه و آله فرمود: «مجلس خود را با ياد منغّص كننده لذتها بياميزيد» عرض كردند منغّص كننده لذتها چيست؟ فرمود: «مرگ«٢»».

پيامبر صلّى الله عليه و آله فرموده است: «مرگ را زياد ياد كنيد چه آن گناهان را مى‌زدايد و به دنيا بى ميل مى‌گرداند«٣»» و نيز فرموده است: «مرگ موعظه كننده‌اى كافى است«٤».»

پيامبر صلّى الله عليه و آله به مسجد درآمد گروهى را ديد كه سخن مى‌گويند و مى‌خندند، فرمود: «مرگ را ياد كنيد، بدانيد به آن كه جان من در دست اوست سوگند كه اگر آنچه را من مى‌دانم مى‌دانستيد كم مى‌خنديد و زياد مى‌گريستيد«٥».»

در نزد پيامبر صلّى الله عليه و آله از مردى ياد كردند و زياد او را ستودند: فرمود: «رفيق شما با ياد مرگ چگونه است؟» عرض كردند: نشنيده‌ايم كه مرگ را ياد كند، فرمود: «رفيق شما داراى موقعيتى نيست كه مى‌گوييد«٦».»

از آن حضرت پرسيدند: اى پيامبر خدا! زيركترين و گراميترين مردم كيست؟ فرمود: «آن كه مرگ را بيشتر ياد كند و آمادگى او براى آن سخت‌تر باشد، زيركان آن‌هايند، آنان شرف‌

«١» الحليقه ابو نعيم ، الشعب بيهقى به سند صحيح از حديث انس ؛ الجامع الصغير.

«٢» عراقى گفته است : ابن ابى الدنيا در كتاب الموت به طور مرسل آن را نقل كرده است .

«٣» الموت ابن ابى الدنيا به سند ضعيف ، الجامع الصغير، مسند حارث بن ابى اسامه به سند ضعيف از حديث انس (المغنى ).

«٤» طبرانى از حديث عمار، الشعب بيهقى به سند ضعيف ، و آن مشهور از قول فضيل بن عياض است ، الجامع الصغير حرف كاف .

«٥» الموت ابن ابى الدنيا به سند ضعيف ، المغنى .

«٦» مانند روايت پيش .