راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٢ - كتاب محبّت و شوق و رضا و انس

ثمرات و تابعى از توابع آن است مانند شوق، رضا، انس و نظاير آنها. همچنين هيچ مقامى پيش از ادراك اين محبّت وجود ندارد، جز اين كه مقدّمه‌اى از مقدّمات آن است مانند توبه، صبر، زهد و جز اينها، و مقامات ديگر اگر چه عزيز و ارزشمندند، ليكن دلها از تصديق به امكان آنها خالى نيست. امّا محبّت خداوند چيزى است كه تصديق به امكان آن نيز نادر و كمياب است تا آن جا كه برخى از دانشمندان امكان آن را انكار كرده و گفته‌اند: دوست داشتن خداوند معنايى جز مواظبت بر طاعت او ندارد، و حقيقت محبّت تنها با وجود جنسيّت و همگونى قابل امكان است. اينان چون محبت را منكر شدند، انس و شوق و لذّت مناجات و ديگر لوازم محبّت و پيامدهاى آن را نيز انكار كردند. از اين رو ما ناگزيريم پرده از روى اين حقيقت برداريم و به بيان مطالب زير بپردازيم:

١- شواهدى از شرع در اثبات محبّت بنده نسبت به خداوند ٢- حقيقت محبّت و اسباب آن ٣- بيان آن كه تنها خداوند مستحقّ محبّت است ٤- لذت نظر بر وجه كريم حقّ تعالى بزرگترين لذات است ٥- به چه سبب لذت لقاى حقّ تعالى در آخرت بيش از لذت معرفت او در دنياست ٦- اسبابى كه مايه افزايش محبّت حقّ تعالى است ٧- سبب تفاوت مردم در دوستى خداوند ٨- سبب قصور فهم مردم از درك معرفت خداوند ٩- معناى شوق به خداوند ١٠- محبّت خداوند نسبت به بندگانش ١١- نشانه‌هاى دوستى بنده نسبت به خداوند ١٢- معناى انس با خداوند ١٣- معناى انبساط در انس ١٤- معناى رضا و فضيلت آن ١٥- حقيقت رضا ١٦- اين كه دعا و كراهت از گناه و فرار از آن تناقضى با رضا ندارد ١٧- داستانهاى پراكنده‌اى از محبّان و سخنانى از آنان‌