راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٠٧ - محبّت خداوند نسبت به بندگانش و معناى آن

آسمان بلند كرد و گفت: اى پروردگار من! اى آقاى من! تو تويى، و من منم چگونه توبه كنم اگر توبه مرا نپذيرى، و چگونه مصونيّت از گناه طلب كنم اگر مرا مصون ندارى، به فريادم برس و گرنه به گناه باز مى‌گردم. و باز مى‌گردم و باز مى‌گردم. خداوند به او الهام فرمود كه:

اى آصف! راست گفتى من منم، و تو تويى با توبه به سوى من بيا چه توبه تو را پذيرفتم و من توبه پذير و مهربانم. اين سخن كسى است كه در پيشگاه خدا دليرى ورزد و از او به سوى او گريزد و از او به او بنگرد.

در خبر آمده است خداوند بنده‌اى را كه در آستانه هلاكت بود مورد ترحّم قرار داد و به او الهام فرمود: اى بنده من چه گناهان بسيارى كه مرا با آنها روبرو كردى و من آنها را برايت آمرزيدم در حالى كه به كمتر از آنها امّتى را هلاك كرده‌ام.

اين سنّت حق تعالى در ميان بندگان اوست كه بنابر مشيّت ازلى بعضى را برترى مى‌بخشد و بعضى را مقدّم و يا مؤخّر مى‌دارد، و اين داستانها به اين منظور در قرآن آورده شده است تا سنّت او در ميان بندگان پيشين او دانسته شود، چه در قرآن چيزى يافت نمى‌شود جز اين كه براى مردم هدايت و نور و شناخت است. از اين رو گاهى تنزيه خود را به آنها گوشزد مى‌كند و مى‌فرمايد: قُلْ هُوَ الله أَحَدٌ، الله الصَّمَدُ، لَمْ يَلِدْ وَ لَمْ يُولَدْ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُواً أَحَدٌ«١» و گاهى صفات جلال خود را به آنها معرّفى مى‌كند و مى‌گويد: الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ«٢» و زمانى آنها را به افعال بيم دهنده و اميدوار كننده خود آشنا مى‌سازد و سنّت خود را در ميان پيامبران و دشمنانش بازگو مى‌كند و مى‌فرمايد: أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعادٍ، إِرَمَ ذاتِ الْعِمادِ«٣» و نيز: أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِأَصْحابِ الْفِيلِ«٤». قرآن در بيان اين مطلب از اين سه قسم تجاوز نمى‌كند كه عبارتند از ارشاد به معرفت بارى تعالى و تنزيه او، شناخت صفات و اسماى او، و شناخت افعال و سنّتهاى او در ميان‌