آئين كيفرى اسلام - ترابى شهرضايى، اكبر - الصفحة ٤٣٣ - حلّيت عصير زبيبى و تمرى

محبوب» گفته‌اند؛ و برخى به جاى «فضالة بن ايّوب»، «عثمان بن عيسى» را نام برده‌اند.

فقيه‌ترين آنان، «يونس بن عبدالرحمان» و «صفوان بن يحيى» هستند.

از ملاحظه‌ى اين سه عبارت استفاده مى‌شود- در عبارت دوّم و سوّم چيزى تازه‌تر از گذشته، و مطلب جديدى اضافه‌تر ندارد.- امتياز اين هيجده نفر از بقيه‌ى راويان كه از اصحاب اجماع نيستند، اين است كه عدالتشان اتّفاقى است و كسى درباره‌ى آنان اشكال نكرده و خرده نگرفته است.

صاحب وسائل رحمه الله مى‌فرمايد: معناى اين سه عبارت آن است كه اگر سند روايتى تا يكى از اين افراد صحيح بود، بايد به صحّت آن روايت حكم كنيم؛ و كارى به وثاقت يا ضعف راويان پس از اين گروه نداشته باشيم؛ حتّى اگر راوى يهودى يا مجهول الحال يا متجاهر به فسق باشد و يا روايت را به نحو مرسل نقل كنند؛ در همه‌ى صورت‌ها روايت براى ما حجّت است؛ مثلًا اگر روايتى از زراره داشتيم بايد افرادى كه بين ما و زراره واقع شده‌اند، بررسى گردد؛ اگر موثّق بودند و سند زراره صحيح باشد، از زراره به بعد مشكلى نيست؛ زراره از هر كسى روايت كرده باشد، آن روايت براى ما حجّت است. [١]

نقد نظر صاحب وسائل رحمه الله‌

اوّلًا: كشّى در گروه اوّل چنين بيانى ندارد؛ بلكه گفته: «أجمعت العصابة على تصديق هؤلاء» و در گروه دوّم و سوّم عبارتش چنين‌است: «أجمعت العصابة على تصحيح ما يصحّ عن هؤلاء وتصديقهم لما يقولون» و «أجمع أصحابنا على تصحيح ما يصحّ عن هؤلاء وتصديقهم».

آيا براى طبقه‌ى دوّم و سوّم امتياز خاصّى قائل شده است؟ در حالى كه مقام طبقه‌ى اوّل به مراتب از طبقه‌ى دوّم و سوّم بالاتر است.

ثانياً: صاحب وسائل و علّامه‌ى بحرالعلوم رحمهما الله و غير ايشان در عبارت كشّى رحمه الله دقّت نكرده‌اند؛ اگر مقصود كشّى رحمه الله از «أجمعت العصابة على تصحيح ما يصحّ عن هؤلاء» اين است كه اصحاب اجماع داراى خصوصيّتى هستند كه به رجال پس از آنان نبايد نگاه‌

[١]. وسائل الشيعة، ج ٢٠، ص ٨٠ و ٨١.