پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١١ - اى برتر از خيال و قياس و گمان و وهم!

علّامه طباطبايى مى‌گويد: منظور از ثالِثُ ثَلاثَةٍ اين است كه هر كدام از اين سه (اب و ابن و روح القدس) خدا است، و او بر هر كدام از اين سه منطبق است، و آن سه ذات است و در عين حال يكى است. [١]

ولى ظاهراً آيه، سخنى غير از همه اينها مى‌گويد، سخن از اين است كه خدا را سومين ذات دانستن كفر است، يعنى نه تنها اعتقاد به خدايان سه‌گانه موجب كفر است، بلكه خدا را همرديف و همطراز موجودات ديگر قرار دادن و او را سومين از سه ذات شمردن، يا به عبارت ديگر براى او «وحدت عددى» قائل شدن موجب كفر است. (دقّت كنيد)

شرح اين معنا به صورت جالبى در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است.

در اين حديث مى‌خوانيم كه مرد عربى روز جنگ جمل نزد اميرمؤمنان آمد و گفت: اى اميرمؤمنان! تو مى‌گويى خداوند يگانه است؟

ناگهان مردم به او حمله كردند و گفتند: اى اعرابى مگر تو نمى‌بينى كه فكر اميرمؤمنان عليه السلام متوجّه مسائل متعدّد ديگرى است (هر سخن جايى و هر نكته مقامى دارد!)

اميرمؤمنان عليه السلام فرمود: «دَعُوهُ فَانَّ الَّذى يُريدُهُ الأَعْرابِىُّ هُو الَّذى نُريدُه مِنَ الْقَوْمِ‌»: «او را به حال خود بگذاريد چيزى كه اين اعرابى از ما مى‌خواهد همان چيزى است كه ما از گروه دشمن مى‌خواهيم» (و به خاطر آن مى‌جنگيم، آرى به خاطر توحيد).

سپس فرمود: «اى اعرابى! اين‌كه مى‌گوييم: خداوند واحد است، چهار معنا

[١]. تفسير الميزان، جلد ٦، صفحه ٧٣.