پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٧ - اى برتر از خيال و قياس و گمان و وهم!

ترجمه:

١. «هيچ چيز همانند او نيست و او شنوا و بيناست».

٢. «كسانى كه گفتند: خداوند، يكى از سه خداست بيقين كافر شدند؛ هيچ معبودى جز معبود يگانه نيست؛ و اگر از آنچه مى گويند دست برندارند، عذاب دردناكى به كافران آنها (كه روى اين عقيده ايستادگى كنند،) خواهد رسيد».

٣. «بگو: او خداوند، يكتا و يگانه است؛- خداوندى بى نياز است كه همه نيازمندان قصد او مى كنند؛- (هرگز) نزاد، و زاده نشد؛- و براى او هيچ گاه شبيه و مانندى نبوده است».

تفسير و جمع‌بندى‌

اى برتر از خيال و قياس و گمان و وهم!

نخستين آيه از آيات بالا در يك جمله كوتاه توحيد ذاتى را تفسير مى‌كند، تفسيرى گويا و رسا و پرمحتوى، مى‌فرمايد: «هيچ چيز همانند او نيست»: «لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْ‌ءٌ».

و مسلّماً چنين چيزى برتر از خيال و قياس و گمان و وهم است، و تصوّر كنه ذات او براى ما غير ممكن است، چون اشيايى براى ما قابل تصوّر است كه مثل و مانند آن را ديده باشيم، يا از تجزيه و تركيب اشيايى كه ديده‌ايم به دست آيد، امّا چيزى كه هيچ مثل و مانندى ندارد، در وهم و عقل ما هرگز نمى‌گنجد، همين اندازه مى‌دانيم هست، و افعال و آثار او را در پهنه جهان هستى مى‌بينيم، و از همين آثار پى به اوصاف او به طور اجمال مى‌بريم، ولى هيچ‌كس حتى پيامبران‌