پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧ - رابطه افول و حدوث

كوه‌ها آگاه نمى‌شوى».

به همين دليل ما فكر مى‌كنيم كه آيه اشاره به حركت كوه‌ها همراه حركت زمين در دنيا است تشبيه آن به حركت ابرها و جمله «تَرى‌» (مى‌بينى) كه اشاره به وضع موجود است، و تعبير به: «صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْ‌ءٍ»: «اين صنع و آفرينش خداوندى است كه همه چيز را متقن و استوار آفريده» و همچنين جمله ذيل آيه‌ «إِنَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَفْعَلُونَ»: «به يقين او از كارهايى كه شما انجام مى دهيد آگاه است» همه دليل بر اين است كه آيه مربوط به حركت كوه‌ها در اين دنيا است. [١]

بعضى ديگر نيز به آيه ٢٩ سوره الرحمن: «يَسْأَلُهُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ»: «تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند از او تقاضا مى كنند، و او هر روز در شأن و كارى است» اشاره به مسأله حركت جوهرى دانسته‌اند كه از آن مى‌توان به وجود آفريدگار پى برد (از طريق برهان حركت)

ولى دلالت اين آيه نيز بر مدّعاى فوق روشن نيست، بلكه ظاهر آيه اين است كه خداوند هر روز پديده تازه‌اى مى‌آفريند، و خلقت او دائم و مستمر است، هر زمان طرح تازه‌اى ابداع مى‌كند، و در هر روز نعمت تازه‌اى تقدير مى‌نمايد و كار او پاسخگويى به نيازهاى سائلان است.

ظاهر تعبيرات آيه، و همچنين رواياتى كه در تفسير آن وارد شده، نيز همين‌

[١]. شرح بيشتر را در تفسير نمونه، جلد ١٥، صفحه ٥٦٣ (ذيل آيه ٨٨ سوره نمل) ملاحظه فرماييد.