پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦٢ - حتى بتپرستان خالق جهان را خدا مىدانستند

حتى بت‌پرستان خالق جهان را خدا مى‌دانستند

در چهارمين آيه مسأله توحيد خالقيّت به صورت ديگرى مطرح است و آن اين‌كه حتى خود بت‌پرستان معترف‌اند كه هرگز بت‌ها خالق آسمان و زمين و خورشيد و ماه نيستند، مى‌فرمايد: «و هر گاه از آنان بپرسى: چه كسى آسمانها و زمين را آفريده، و خورشيد و ماه را مسخّر كرده است؟ مى گويند: خداوند يگانه»: «وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ».

اين به خاطر آن است كه مشركان بت‌ها را همتاى خدا در عبادت يا تأثير در سرنوشت انسان‌ها مى‌دانستند نه در خالقيّت، زيرا هيچ انسان عاقلى نمى‌گويد يك مشت سنگ و چوب كه به دست انسان به صورت «بت» در مى‌آيد، و در واقع مخلوق بشر است خالق آسمان و زمين مى‌باشد و حتى اين مقام را براى انبيا عليهم السلام و اوليا قائل نبودند.

اين آيه در ضمن مى‌تواند اشاره به نفوذ اين عقيده در اعماق فطرت انسان باشد، ولى به هر حال تفكيك ميان اين دو توحيد خالقيّت و توحيد عبادت تناقض واضحى است، زيرا شايسته عبوديّت كسى است كه خالق و رازق است، كسى كه خورشيد و ماه را مسخّر منافع انسان‌ها ساخته، و همه را خدمتگزار او.

بنابراين نه خالقيّت از ربوبيّت جدا است و نه ربوبيّت از الوهيّت و به تعبير واضح‌تر او هم آفريدگار است و هم مدبّر جهان و هم شايسته عبوديّت بندگان.

بعضى از مفسّران مانند نويسنده «فى ظلال القرآن» خواسته‌اند توجّه مشركان عرب به توحيد خالقيّت را مربوط به بقاياى تعليمات انبيائى همچون ابراهيم عليه السلام‌