پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٦ - ٤ آخرين سخن پيرامون عوامل شرك

عوامل مختلفى دست به دست هم داده، و آن را به وجود آورده است.

گرايش و انس به محسوسات و مطالبه خداى محسوس.

و موضوع پناه بردن به پندارها در جوامع عقب افتاده (پندار تأثير بت‌ها در شفاعت، و عزّت و نصرت و قرب به خدا، و پندار عدم امكان عبادت مستقيم پروردگار و لزوم استفاده از واسطه‌ها، و پندارها قداست مجسمه‌هايى كه به عنوان انبياء و صلحاء ساخته مى‌شد، و پندارهاى ديگر).

همچنين تقليد كوركورانه از نياكان و عدم آمادگى براى تحقيق در مسأله خداشناسى.

و نيز مسأله سوء استفاده مستكبران و استعمارگران از گرايش به شرك و بت‌پرستى براى رسيدن به مقاصد شيطانى خود و تحميق خلق، عوامل مختلفى بوده‌اند كه در طول تاريخ سبب پيدايش فكر بت‌پرستى يا بقاء و تداوم آن شده‌اند.

و در مقابل اين جريانات انحرافى پر قدرت، خط توحيد انبياء قرار داشته كه از يك‌سو انسان‌ها را به پرواز كردن در فراسوى چهار ديوار حس و درك جهان ماوراى طبيعت دعوت مى‌كند.

از سوى ديگر آنها را به عبادت مستقيم اللَّه و نابود ساختن پندارها و خضوع در پيشگاه حق به عنوان رب و پروردگار همه جهان و پناه بردن به ذات پاك او در همه حال فرا مى‌خواند.

و از سوى سوم به درهم شكستن ديوار تقليد جاهلانه و روى آوردن به تحقيق درباره عالم هستى و شناختن آيات آفاقى و انفسى خداوند تشويق‌