پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٥٩ - شرح مفردات

شرح مفردات‌

«شرك» در مقائيس اللغه براى اين واژه دو معنا ذكر شده است: معناى اوّل همكارى و مقارنت (و شركت) و نقطه مقابل آن انفراد است، و معناى دوم شى‌ء ممتد و مستقيم.

البتّه معناى معروف در مشتقات اين واژه همان معناى اوّل است، ولى معناى دوم نيز واژه‌هايى مخصوص به خود دارد از جمله «شِراك» يعنى بند كفش و «شَرَكْ» (بر وزن نمك) به معناى راه‌هاى باريك و مستقيمى است كه از جاده اصلى گشوده مى‌شود، يا به معناى وسط جاده مستقيم است، و نيز همين واژه (شَرَكْ) به معناى دام صيّاد نيز آمده است.

بعضى از ارباب لغت اصرار دارند كه هر دو معنا را به همان معناى اوّل بازگردانند، ولى اين كار خالى از تكلّف نيست و اصرار بر آن نيز دليلى ندارد. [١]

شرك در قرآن مجيد معمولًا به معناى قرار دادن همتا براى خدا و قبول شبيه و شريكى در ذات يا صفات يا خلقت و تدبير، يا همتايى در مسأله عبوديّت براى او آمده است.

راغب در مفردات مى‌گويد: شرك در دين، دو گونه است شرك عظيم و آن اين است كه همتايى براى خدا قرار داده شود، و شرك صغير و آن اين‌كه غير خدا را در كارهاى خود در نظر گيرد كه همان ريا و نفاق است. [٢]

واحد از مادّه وحدت، به گفته راغب در مفردات در اصل به معناى چيزى‌

[١]. به كتاب التحقيق فى كلمات القرآن الكريم مراجعه فرماييد (درست است كه غالب كلمات مشترك به يك ريشه باز مى‌گردد، ولى نمى‌توان قول داد كه همه‌جا چنين است، زيرا گاهى دو طايفه، يك واژه را براى دو معناى كاملًا متفاوت وضع كرده‌اند بدون اين‌كه از يكديگر باخبر باشند).

[٢]. مفردات راغب مادّه «شرك»، لسان العرب، التحقيق، مقائيس اللّغه، جمهره، و كتب ديگر.