پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٠٦ - خداوندا! مالك الملك تويى!

است، و به همين جهت تمليك به معناى تقويت آمده است، سپس اين تعبير در آنجايى كه انسان صاحب چيزى مى‌شود به كار رفته، چرا كه انسان قوّت و قدرت بر آن دارد. و نيز به همين جهت به آبى كه همراه مسافر است «مَلَكَ» (بر وزن سبب) گفته مى‌شود، چرا كه هنگامى كه مسافر آب همراه دارد (مخصوصاً در بيابان‌هاى خشك آن روز) نيرومند و مسلّط بر كار خويش است.

مَلِك (بر وزن خشن) به سلطان و پادشاه گفته مى‌شود به خاطر قوّت و قدرتى كه در كشور خود دارد.

«ملكوت» به معناى عزّت و سلطنت است.

املاك (بر وزن اجلاس) در لغت عرب به معناى تزويج كردن آمده، چرا كه همسر را همچون ملك خود مى‌دانستند.

و بالاخره مملكت در لغت عرب به معناى حكومت و عزّت سلطنت است، سپس به آب و خاك اطلاق شده است.

تفسير و جمع‌بندى‌

خداوندا! مالك الملك تويى!

مفسّران گفته‌اند كه آيه نخست زمانى نازل شد كه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله بعد از فتح مكه، يا به هنگام حفر خندق قبل از جنگ احزاب، نويد فتح ايران و روم و يمن را به مسلمانان داد، و منافقان آن را يكنوع بلندپروازى و خيالبافى و طمع در امور محال پنداشتند. [١]

[١]. مجمع البيان، جلد ٢، صفحه ٤٢٧ و تفسير فخررازى، جلد ٨، صفحه ٤.