پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٢ - ١ برهان وجوب و امكان از نظر فلسفى

تقاضاگراند». [١]

و از اينجا روشن مى‌شود اين‌كه بعضى اين سؤال را تنها مربوط به رزق و روزى يا رحمت الهى و نيازهاى دين و دنيا يا آگاهى از عاقبت كار و صلاح و فساد خويش دانسته‌اند، سخنى است بدون دليل، هرچند تمام اينها در مفهوم گسترده آيه جمع است.

توضيحات‌

١. برهان وجوب و امكان از نظر فلسفى‌

اين برهان از جمله براهينى است كه براى همه قابل درك است، هم به زبان توده مردم مى‌توان آن را بيان كرد، و هم با اصطلاحات و تعبيرات مخصوص فلسفى. به تعبير ساده: ما هنگامى كه به وجود خود باز مى‌گرديم، خود را سراسر نياز مى‌بينيم، نيازى كه از دورن وجود ما تأمين نمى‌شود، و براى رفع آن بايد دست به خارج از وجود خويش دراز كنيم، و طبق ضرب المثل معروف، آنها كه غنى‌ترند محتاجتراند، هر قدر انسان، ظاهراً متمكّن‌تر مى‌شود (چه از نظر مادّى و چه از نظر معنوى) دامنه نيازهايش گسترده‌تر مى‌گردد، يك پرنده بيابان با چند دانه و مختصرى آب، و آشيانه‌اى از مقدارى برگ درخت، خوش است، ولى براى اداره زندگى يك سلطان مقتدر هزاران نياز وجود دارد، و همچنين در زندگى علمى يك محقق بزرگ عالى‌مقدار، نسبت به يك دانش‌آموز ساده. انسان‌

[١]. تفسير روح البيان، جلد ٩، صفحه ٢٩٩ و روح المعانى، جلد ٢٧، صفحه ٩٥.