پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦١ - همه نيازمند اويند

مطلق پروردگار) را در لباس تازه و جالبى مطرح كرده، مى‌فرمايد: «تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند از او تقاضا مى كنند، و او هر روز در شأن و كارى است»: «يَسْأَلُهُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ».

با توجّه به اين‌كه «يَسْئَلُ» فعل مضارع، و دليل بر استمرار است و با توجّه به اين‌كه آيه معناى وسيعى دارد، و همه انسان‌ها و فرشتگان و ساكنان آسمان و زمين را شامل مى‌شود- بلكه به احتمال قوى همه موجودات عاقل و غير عاقل را مى‌گيرد و تعبير به «من» كه در مورد افراد عاقل به كار مى‌رود به خاطر تغليب است- و با توجّه به اين‌كه موضوع مورد سؤال و تقاضا در آيه ذكر نشده، و اين نشانه عموميّت آن است، مفهوم آيه چنين خواهد بود كه تمامى موجودات جهان خلقت، با زبان حال، يا با زبان قال، به طور دائم و مستمر، از آن مبدأ فياض، طلب فيض مى‌كنند: فيض هستى و شاخ و برگ‌هاى آن.

و اين تقاضاى ذات ممكن الوجود است كه نه تنها در حدوث، بلكه در بقاء نيز هر لحظه به واجب الوجود نيازمند است، و از او تقاضاى هستى مى‌كند.

در تفسير روح‌البيان و روح‌المعانى تقريباً با يك عبارت و يك لفظ اين معنا آمده است كه تمام كسانى كه در آسمان‌ها و زمين هستند آنچه را به آن نيازمنداند از نظر ذات، در حدوث و بقا، و در ساير جهات، به صورت يك تقاضاى مستمر از او مى‌طلبند، چرا كه همه آنها به خاطر اين‌كه ممكن الوجودند، ذاتاً فاقد وجود و فروع آن از ساير كمالات‌اند، به گونه‌اى كه اگر رابطه آنها با عنايت الهيّه لحظه‌اى قطع شود بوى وجود را نخواهند شنيد، پس آنها در هر آن سائل و