پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٣ - شرح مفردات

١. «يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمْ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِىُّ الْحَمِيدُ». [١]

٢. «وَاللَّهُ الْغَنِىُّ وَأَنْتُمْ الْفُقَرَاءُ». [٢]

٣. «يَسْأَلُهُ مَنْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلَّ يَوْمٍ هُوَ فِي شَأْنٍ». [٣]

١. «اى مردم! شما (همگى) نيازمند به خداييد؛ تنها خداوند است كه بى نياز و ستوده است».

٢. «و خداوند بى نياز است و شما همه نيازمنديد».

٣. «تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند از او تقاضا مى كنند، و او هر روز در شأن و كارى است».

شرح مفردات:

فقُراء جمع فقير به گفته راغب در مفردات در اصل به معناى كسى است كه ستون فقراتش شكسته باشد، و از آنجا كه افراد تهى دست همانند كسى هستند كه گرفتار شكستگى ستون فقرات شده‌اند اين واژه بر آنها اطلاق شده است- همان‌گونه كه مسكين از مادّه سكون به معناى كسى كه قدرت بر راه رفتن ندارد بر افراد تهى دست اطلاق شده است- و لذا فاقره به حادثه يا مصيبت عظيمى گفته‌

[١]. سوره فاطر، آيه ١٥.

تعبير به «إنَّ اللَّهَ غَنِىٌّ حَمِيدٌ» (و شبيه آن) مجموعاً در ده آيه از قرآن مجيد آمده است (سوره بقره، آيه ٢٦٧؛ سوره ابراهيم، آيه ٨؛ سوره حج، آيه ٦٤؛ سوره لقمان، آيه ١٢ و ٢٦؛ سوره حديد، آيه ٢٤؛ سوره ممتحنه، آيه ٦؛ سوره تغابن، آيه ٦؛ سوره نساء، آيه ١٣١ و آيه فوق) و توصيف خدا به «غِنا» نيز در آيات بيشترى آمده است، و اين تأكيد و تكرار قرآن در اين زمينه حاكى از محتواى مهم اين تعبير است.

[٢]. سوره محمد، آيه ٣٨.

[٣]. سوره الرحمن، آيه ٢٩.