پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٩ - ٣ دليل بر توحيد صفات

امّا بحث در توحيد صفات ارتباطى به صفات فعل ندارد، بلكه سخن از صفات ذات همچون علم و قدرت است، و چنانكه مشروحاً خواهد آمد، حساب صفات فعل از صفات ذات جدا است، صفات فعل چيزى است كه عقل ما بعد از مشاهده افعال خدا انتزاع مى‌كند و به خداوند متعال نسبت مى‌دهد (شرح اين سخن را در همين كتاب خواهيد خواند).

روشن‌ترين اشاره در زمينه اثبات وحدت صفات در آيات قرآن همان آيه‌ «لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَىْ‌ءٌ» و «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ...» است كه تفسير آن در بالا گذشت و نشان مى‌دهد كه در ذات پاك او هيچ‌گونه دوگانگى راه ندارد.

و از نظر استدلالات عقلى روى چند نكته مى‌توان تكيه كرد:

١. نخست اين‌كه در بحث‌هاى گذشته ثابت شد كه خداوند وجودى است بى‌نهايت از هر جهت، و به همين دليل هيچ صفت كمالى بيرون ذات او وجود ندارد و هر چه هست در ذات او جمع است، و اگر مى‌بينيم صفات ما حادث است، يا غير ذات ما است، به اين دليل است كه ما وجودى محدود هستيم، و به خاطر همين محدوديّت اوصاف و كمالاتى بيرون ذات ما است كه گاهى آنها را اكتساب مى‌كنيم، ولى براى ذات خدا كه كمال مطلق است چه وصفى خارج از او مى‌توان تصوّر كرد؟!

٢. ديگر اين‌كه اگر قائل به اضافه صفات بر ذات او باشيم، و يا صفات او مانند علم و قدرت را از هم جدا بدانيم نتيجه آن تركيب است (تركيبى از جوهر و عرض، بلكه عوارض متعدّده) در حالى كه قبلًا ثابت شد هيچ‌گونه تركيب خارجى و عقلى در ذات پاك او راه ندارد.