پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٨ - ٣ عوامل ديگر شرك و بتپرستى

٣. عوامل ديگر شرك و بت‌پرستى‌

بت‌پرستى و شرك به راستى يك مسأله پيچيده‌اى است، و مانند همه مسائل پيچيده اجتماعى و عامل واحدى ندارد، بلكه عوامل گوناگون دست به دست داده و آن را به وجود آورده است.

مثلًا مى‌بينيم اقوامى آفتاب پرست و ماه پرست و ستاره‌پرست بودند، گروهى آتش را مورد پرستش قرار مى‌دادند، و اقوامى رودهاى بزرگ مانند نيل در مصر و رود گنگ در هندوستان را، يعنى آنچه مايه خير و بركت بود، و يا داراى بزرگى و عظمت، مورد تقديس قرار مى‌گرفت، و تدريجاً اين منابع خير و بركت در نظر آنها چنان مقدّس جلوه داده مى‌شد كه براى آن روح مرموزى قائل مى‌شدند، و آن را خدايى از خدايان مى‌شمردند!

به تعبير ديگر: در عالم اسباب گم مى‌شدند و خدايى را كه مسبّب الاسباب است به دست فراموشى مى‌سپردند، چرا كه فاقد ديده‌اى بودند كه سبب سوراخ كن باشد، و فكر و دانشى كه سبب را از بيخ و بن بركند و اين پندارگرايى عاقبت به بت‌پرستى مى‌انجاميد.