پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٤٧ - نامهاى بىنشان

بعضى گفته‌اند اكثر در اينجا به معناى همه است (ولى هيچ‌گونه دليلى بر اين تفسير اقامه نشده).

بهتر آن است كه گفته شود آيه ناظر به اكثريت نادان و بى‌خبرى است كه معمولًا تحت تأثير پندارهاى غلط قرار مى‌گيرند و آلوده به شرك مى‌شوند، و در مقابل آنها اقليّتى هستند از رهبران گمراه كه آگاهانه مردم را به راه خطا مى‌كشانند [١] و البتّه اميد هدايت تنها درباره گروه اوّل است و روى سخن نيز با آنها است.

اين احتمال نيز داده شده است كه تعبير «اكثر» اشاره به جمعيتى است كه در تمام زندگى از گمان و وهم پيروى مى‌كنند كه مسأله شرك يكى از آنها است، آنها دائماً در امواجى از اوهام و پرده‌هاى تاريكى از خيال دست و پا مى‌زنند و گرفتاراند. [٢]

محتواى آيه ششم از جهاتى با آيه دوم مورد بحث شبيه است كه مى‌فرمايد:

«اينها فقط نامهايى است كه شما و پدرانتان بر آنها گذاشته ايد (نامهايى بى محتوا و اسمهايى بى مسمّا)، و هرگز خداوند دليل و حجّتى بر آن نازل نكرده»: «إِنْ هِيَ إِلَّا أَسْمَاءٌ سَمَّيْتُمُوهَا أَنْتُمْ وَآبَاؤُكُمْ مَا أَنزَلَ اللَّهُ بِهَا مِنْ سُلْطَانٍ»

اين جمله ضمناً غلبه روح تقليد كوركورانه را بر مشركان روشن مى‌سازد كه آنها چشم و گوش بسته دنبال نياكان نادانشان افتاده بودند. سپس مى‌افزايد:

[١]. قريب اين معنا در تفسير روح‌البيان، جلد ٤، صفحه ٤٥ و تفسير روح المعانى، جلد ١١، صفحه ١٠٣ آمده است.

[٢]. اين احتمال نيز در تفسير روح المعانى آمده است.