پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣١ - پيمان عالم ذر

مى‌گويد ذريّه از پشت فرزندان آدم ظاهر شدند نه از پشت آدم در حالى كه روايات از خود آدم سخن مى‌گويد.

ب) اگر راستى چنين پيمان صريحى از ما در عالمى قبل از اين عالم گرفته شده است، چگونه ممكن است همه انسان‌ها آن را فراموش كرده باشند؟! اين نسيان عمومى دليل بر نفى اين تفسير است، زيرا از آيات قرآن بخوبى بر مى‌آيد كه انسان‌ها در قيامت مسائل دنيا را فراموش نمى‌كنند و غالباً درباره آن بحث و گفتگو دارند، آيا فاصله عالم ذر با اين دنيا از فاصله دنيا و آخرت بيشتر است؟

ج) به فرض كه قبول كنيم اين نسيان عمومى نسبت به عالم ذر قابل توجيه است، ولى نتيجه آن، بيهوده بودن چنان پيمانى خواهد بود، زيرا اين پيمان در صورتى مى‌تواند اثر داشته باشد كه مردم آن را به خاطر بياورند، و امّا چيزى كه همه آن را فراموش كرده‌اند، نه اثر تربيتى دارد نه فايده‌اى براى اتمام حجت و قطع عذر.

د) از آيه ١١ سوره مؤمن‌ «رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ» به خوبى استفاده مى‌شود كه انسان‌ها دو مرگ، و دو حيات بيشتر ندارند (نخست موجود مرده‌اى بودند بعد زنده شدند، بار ديگر مى‌ميرند و سپس در قيامت زنده مى‌شوند، در حالى كه مطابق اين تفسير انسان‌ها بيش از دو مرگ و حيات دارند (يك مرگ و حيات عالم ذر و دو مرگ و حيات ديگر).

ه) لازمه اين تفسير قبول تناسخ است، زيرا مى‌دانيم تناسخ چيزى جز اين نيست كه روح واحد در دو بدن يا بيشتر زندگى كند، و مطابق اين تفسير روح نخست تعلّق به آن ذرّات بسيار كوچك كه از پشت آدم خارج شده، داشته، و بعد