به هر حال اين آيه نه تنها اطاعت فرمان الهى را لازم مى‌شمرد بلكه مى‌گويد همواره مى‌گويد در هر كار منتظر فرمان او باشيد و بعد از آن‌كه دستور داده شد نه تندتر برويد و نه كندتر كه هم تندروان در اشتباه‌اند و هم كندروان.

در تفسير مراغى از قول بعضى از علماى ادبيات عرب آمده است كه تعبير: «لا تُقَدِّمْ بَيْنَ يَدَىِ الإمامِ‌»: «مفهومش اين است كه در انجام كارها قبل از او عجله مكن».

***

پرستش رهبران و علماء

در نهمين آيه يهود و نصارا را مذمّت مى‌كند كه چرا دانشمندان و راهبان خود را خدايانى در برابر خداوند يكتا قرار دادند؛ «اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللَّهِ». [٢]

[١]. در اين‌كه «لا تقدموا» در اينجا به معناى «لاتقدّموا» است يا نه؟ در ميان مفسّران گفتگواست (اوّلى از باب تفعيل، و دومى از باب تفعل است) ولى جمله «بين يدى اللَّه و رسوله» در صورت اوّل مفهومش پيشى نگرفتن بر خدا و پيامبر عليه السلام است و در صورت دوم مفهومش اين است كه چيزى را بر خدا و پيامبر عليه السلام و اوامر و فرمان‌هاى آن مقدّم نشمريد، معناى اوّل مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.

[٢]. «احبار» جمع «حَبْر» (بر وزن ابر) يا «حِبر» (بر وزن فِكر) در اصل به معناى اثر زيبا است سپس به عالم و دانشمند اطلاق شده، به خاطر آثار جالبى كه از آنها در افكار مردم باقى مى‌ماند، اين واژه غالباً در علماى يهود به كار مى‌رود، ولى گاه در غير آنها نيز گفته مى‌شود، چنانكه ابن عباس را «حبر الامة» لقب داده‌اند.

واژه رُهبان جمع راهب است، بعضى گفته‌اند اين كلمه هم معناى جمعى دارد هم مفرد، و در اصل به معناى كسى است كه داراى خداترسى است كه آثار آن در او ظاهر مى‌شود، و معمولًا به گروه تاركان دنياى از مسيحيان گفته مى‌شود، و آنها گروهى هستند كه زندگى و كسب و كار و حتى ازدواج را ترك كرده و در ديرها به عبادت مشغول مى‌شوند (مفردات راغب و العين، نهايه ابن اثير، تفسير الميزان، فخر رازى، روح المعانى و روح البيان و مراغى).