پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٥ - شرح مفردات

خود رابه سوى كسى متوجّه كردم كه آسمانها و زمين را آفريده؛ در حالى كه ايمان من خالص است؛ و از مشركان نيستم».

شرح مفردات‌

١. أَفَلَ و أفَلَتْ از مادّه أُقول به گفته جمعى از ارباب لغت به معناى پنهان شدن است، ولى راغب در كتاب مفردات دقّت بيشترى به خرج داده، و مى‌گويد: افول به معناى پنهان شدن اجسام نورانى، مانند آفتاب و ماه است، و مطلب همان‌گونه است كه راغب گفته، زيرا به هنگام اطلاق اين لفظ همين معنا به ذهن متبادر مى‌شود، منتها در بعضى از موارد جنبه كنايى دارد، مثلًا از فوت يك عالم بزرگ تعبير به افول مى‌كنند، در حقيقت او را تشبيه به خورشيد يا ستاره كرده و تعبير به افول يا غروب از همين نظر است.

٢. بازِغْ و بازِغَة از مادّه بُزُوْغ به معناى طلوع و گسترش نور است، و به گفته راغب در مفردات در اصل به معناى جارى ساختن خون حيوان به منظور مدوا است، سپس به معناى طلوع به كار رفته است.

ابن منظور در لسان العرب مى‌گويد: ريشه اصلى آن به معناى شكافتن است كه در مورد شكافتن رگ‌هاى انسان يا حيوان براى مداوا به كار مى‌رود، و از آنجا كه طلوع فجر و مانند آن پرده تاريكى شب را مى‌شكافد اين واژه در آن معنا به كار رفته است (دقّت كنيد).

٣. كَوْكَبْ از مادّه وَكَبَ يا كَوَبَ است، و بسيارى آن را به معناى ستاره تفسير كرده‌اند، ولى راغب در مفردات آن را به معناى ستاره به هنگام طلوع تفسير