پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٩ - او خالق همه چيز است

تفسير و جمع‌بندى‌

او خالق همه چيز است‌

در نخستين آيه مورد بحث بعد از ذكر اوصافى از صفات جلال و جمال خداوند مى‌فرمايد: « (آرى،) اين خداى باعظمت، پروردگار شما است!»: «ذَلِكُمْ اللَّهُ رَبُّكُمْ».

نه بت‌هاى بى‌ارزش و نه معبودانى از فرشتگان و جن كه همه آنها مخلوق‌اند و مربوب، و رّب و پروردگار همه خدا است. [١]

سپس مى‌افزايد: «هيچ معبودى جز او نيست»: «لَاإِلَهَ إِلَّا هُوَ».

زيرا شايسته عبوديّت كسى است كه «رب» همه باشد، يعنى مالك و مربّى و پرورش دهنده و مدبّر همه چيز.

سپس براى تأكيد بيشتر و بيان دليل ديگر بر انحصار معبود به او مى‌افزايد:

«آفريدگار همه چيز است»: «خَالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ». و سرانجام نتيجه مى‌گيرد «او را بپرستيد»: «فَاعْبُدُوهُ».

و براى اين‌كه هرگونه اميدى را به غير خدا قطع كند و انسان‌ها را از دلبستن به عالم اسباب باز دارد و ريشه شرك را بسوزاند مى‌فرمايد: «و او نگهبان و مدبّر هر چيزى است»: «وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَكِيلٌ».

واژه «شَى‌ء» به طورى كه ارباب لغت گفته‌اند به معناى هر امرى است كه ممكن است علم انسان به آن تعلّق گيرد [٢] ولى در آيه مورد بحث به معناى تمامى موجودات و ما سوى اللَّه است.

[١]. جمله «ذلكم اللَّه ربكم» در ترجمه تحت اللفظى «آن است پروردگار شما» مى‌باشد، چرا كه در لغت عرب «ذلكم» اسم اشاره به بعيد است و در اين‌گونه موارد كنايه از عظمت فوق العاده مقام او مى‌باشد كه از دسترس افكار و انديشه‌ها بيرون است.

[٢]. اين واژه مصدر «شاء» مى‌باشد كه گاه به معناى اسم فاعل (اراده كننده) و گاه به معناى اسم مفعول (اراده‌شونده) مى‌آيد (دقّت كنيد).