پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٢ - شاخههاى توحيد

تقسيمات اصلى‌

در بحث‌هاى گذشته خوانديم كه طبق گواهى قرآن مجيد اساس و شالوده اصلى دعوت همه پيامبران و كتب آسمانى را مسأله توحيد تشكيل مى‌دهد، و دلايل آن را از قرآن و منطق عقل شرح داديم، اكنون موقع آن رسيده است كه به سراغ ابعاد مختلف و شاخه‌هاى گوناگون و پر بار توحيد برويم، و در همين‌جا است كه اهمّيّت اين مسأله به خوبى آشكار مى‌گردد.

در ميان دانشمندان عقائد معروف است كه توحيد چهارشاخه اصلى دارد.

١. توحيد ذات (ذات خداوند يگانه و بى‌مثل و مانند است)

٢. توحيد صفات (همه صفات خدا به يك حقيقت باز مى‌گردد و عين ذات او است)

٣. توحيد عبادت (پرستش تنها شايسته ذات پاك او است)

٤. توحيد افعال (سرچشمه خلقت و آفرينش و نظم جهان و خلاصه هر كار و حركتى كه در اين عالم رخ مى‌دهد او است «لا موثر فى الوجود الا اللَّه‌» و البتّه اين مطلب چنانكه شرح آن خواهد آمد هرگز با اصل اختيار انسان منافات ندارد).

توحيد افعالى نيز به نوبه خود شاخه‌هاى ديگرى دارد كه مهمترين آنها شاخه‌هاى زير است.