پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٤ - ٦ توحيد و ادلّه نقلى

٥. برهان تركّب‌

فلاسفه و علماى علم كلام دليل پنجمى نيز براى اثبات يگانگى ذات پاك خدا ذكر كرده‌اند كه آيه صريحى در قرآن مجيد براى آن نيافتيم و لذا آن را به صورت يكى از توضيحات در پايان اين بحث مى‌آوريم، و خلاصه آن چنين است:

اگر خداوند همتايى داشته باشد هر دو از اين نظر كه داراى وجود هستند شبيه‌اند، ولى دوگانگى آنها ايجاب مى‌كند كه هريك ويژگى‌هايى داشته باشد، و در اين صورت هر كدام مركّب از دو جزء مى‌شود «مابه الاشتراك» (جهت مشترك) و «مابه الامتياز» (جهت تفاوت) و در اين صورت بايد بپذيريم كه هر يك از آنها نيازمند به اجزاى خويش است، چون مركّب بدون اجزاى ممكن نيست، و اگر نيازمند باشد واجب الوجود نخواهد بود، زيرا واجب الوجود يا مبدأ نخستين جهان از همه چيز بى‌نياز است.

بنابراين او همان‌گونه كه بى‌همتا است، بى‌اجزاء نيز مى‌باشد و اگر همتايى داشته باشد حتماً اجزايى نيز خواهد داشت، پس او وجودى است هم بسيط از هر جهت، و هم بى‌شريك و بى‌همتا از هر نظر.

٦. توحيد و ادلّه نقلى‌

دلايل پنجگانه بالا دلايل عقلى براى اثبات يگانگى ذات پاك خدا بود، ولى در اين مسأله از دليل نقلى نيز مى‌توان بهره گرفت، چرا كه بعد از اثبات وجود