پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٣١ - در اختلافات خود به خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله رجوع كنيد

داورى طلبيدن خداوند درباره حقّانيّت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله است.

شأن نزولى كه در اين زمينه نقل شده نيز گواه بر اين معنا است، چرا كه گفته‌اند: مشركان قريش به پيامبر صلى الله عليه و آله پيشنهاد كردند كه ميان ما و خودت حَكَمى از دانشمندان يهود، يا اسقفهاى مسيحى قرار بده! تا از وضع تو با توجّه به مندرجات كتب آسمانيشان به ما خبر دهند [١] آيه نازل شد و به آنها پاسخ داد كه مگر حكمى جز خدا پيدا مى‌شود؟

دنباله آيه نيز گواه بر اين معنا است كه مى‌فرمايد: «و كسانى كه به آنهاكتاب آسمانى داده ايم مى دانند اين كتاب، بحق از طرف پروردگارت نازل شده»:

«وَالَّذِينَ آتَيْنَاهُمْ الْكِتَابَ يَعْلَمُونَ أَنَّهُ مُنَزَّلٌ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِّ».

به هر حال، مفهوم آيه مفهوم گسترده‌اى است كه حكميت را در تمام امور، بدون استثنا، منحصر به ذات پاك خدا مى‌شمرد، زيرا مى‌دانيم مورد آيه هرگز مفهوم آيه را محدود نمى‌كند.

از آيات دهگانه فوق به خوبى استفاده مى‌شود كه حاكميّت و نفوذ حكم و فرمان، در عالم هستى، و در عالم شرع، مخصوص ذات پاك خدا است.

و نيز حاكميّت به معناى قانون‌گذارى، و همچنين قضاوت، و حكومت به معناى اجرايى، همه و همه از او سرچشمه مى‌گيرد، و هركس مى‌خواهد متصدّى بخش يا قسمتى از اين امور گردد بايد به اجازه و فرمان او باشد.

منتها آيات فوق مختلف است: بعضى ناظر به تمام شعب و شاخه‌هاى حاكميّت است، و بعضى تنها ناظر به مسأله داورى يا قانون‌گذارى، ولى در

[١]. تفسير روح المعانى، جلد ٨، صفحه ٧.