پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٦ - ١ مفهوم دقيق توحيد ذات

ديگر هريك از آيات اين سوره تفسيرى است بر آيه قبل، و مجموعاً توحيد را به طرز جامع و كامل ترسيم كرده، و شجره پربار توحيد را با تمام شاخ و برگ مجسّم مى‌سازد.

توضيحات‌

١. مفهوم دقيق توحيد ذات‌

بسيارى از مردم مى‌گويند معناى توحيد ذات اين است كه خدا يك است و دو نيست، اين تعبير چنانكه در روايت اميرمؤمنان على عليه السلام در تفسير همين آيات آمده تعبير درستى نمى‌باشد، زيرا مفهومش واحد عددى است (يعنى دومى براى خدا تصوّر مى‌شود امّا وجود خارجى ندارد) و مسلّماً اين سخن نادرست است صحيح اين است كه گفته شود معناى توحيد ذات اين است كه خدا يكى است و دومى براى او تصوّر نمى‌شود، يا به تعبير ديگر: خدا شبيه و نظير و مانند ندارد، نه چيزى به او شبيه است، و نه او به چيزى، چرا كه يك وجود بى‌نهايت كامل، داراى چنين صفتى مى‌باشد.

و به همين دليل، در حديثى مى‌خوانيم كه امام صادق عليه السلام از يكى از يارانش پرسيد: «اىُّ شي‌ءٍ اللَّهُ اكْبَرُ»: «مفهوم اللَّه اكبر چيست؟!».

عرض كرد: «اللَّهُ اكْبَرُ مِنْ كُلِّ شَىْ‌ءٍ»: «خدا بزرگتر از هر چيزى است».

امام فرمود: «فَكانَ ثَمَ شَيى‌ء فَيَكُوْنُ اكْبَرَ مِنْهُ‌»: «آيا چيزى (در مقايسه با او) وجود دارد كه خدا از او بزرگتر باشد؟!».