پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٩ - شرح مفردات

شرح مفردات‌

«شُفَعاءْ» جمع شفيع از مادّه شَفْع (بر وزن نفع) به گفته مصباح اللغه به معناى ضميمه كردن چيزى به چيز ديگر است، و به گفته مفردات به معناى ضم چيزى به مانند آن است، و مقائيس اللغه اصل آن را به معناى مقارنه ميان دو شى‌ء مى‌داند.

و همه اين تعبيرات تقريباً به يك معناى باز مى‌گردد، سپس اين واژه به ضميمه شدن فرد برتر و نيرومندتر به فرد ضعيف‌تر براى كمك و نجات او اطلاق گرديده است، و در آيه مورد بحث و بسيارى از آيات قرآن به همين معنا آمده است.

عدد «شَفْع» به معناى زوج در مقابل وَتْر به معناى فرد آمده است.

زُلْفَى‌ از مادّه زَلْف (بر وزن ظرف) در اصل به معناى نزديكى و منزلت و درجه است، اين واژه به گام نيز اطلاق مى‌شود به اين جهت كه برداشتن گام‌ها سبب نزديكى به مقصد مى‌شود، و در آيات مورد بحث در مورد قرب معنوى به كار رفته است، كه بت‌پرستان از پرستش بت‌ها انتظار داشتند، ولى بعضى از محقّقان معتقداند كه معناى «زُلْفَى‌» از معناى قرب كامل‌تر است، و در حقيقت مرتبه عاليه قرب را مى‌رساند [١] ولى اين مطلب با توجّه به موارد استعمالش بعيد به نظر مى‌رسد.

اين واژه به ساعات آغاز شب نيز اطلاق شده است مانند « «وَأَقِمْ الصَّلَاةَ طَرَفِي النَّهَارِ وَزُلَفاً مِنْ اللَّيْلِ»: «در دو طرف روز، و اوايل شب، نماز را برض‌ا

[١]. التحقيق فى كلمات القرآن الكريم ماده زلفى.