پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٧٨ - خداوندا! تو پروردگار جهانيانى

است، تدبير آن است كه چيزى را داراى عاقبت خوب و نتيجه مطلوب سازند، كارى كه جز با علم و آگاهى انجام‌پذير نيست، و به اين ترتيب «مدبّر» به كسانى گفته مى‌شود كه عاقبت كارها را در نظر بگيرند و آنها را به سرانجام مطلوب برسانند و داراى بينش و آگاهى كافى باشند. [١]

تفسير و جمع‌بندى‌

خداوندا! تو پروردگار جهانيانى‌

در نخستين آيه كه هر صبح و شام در نمازها تكرار مى‌كنيم چنين آمده: «حمد و سپاس مخصوص خداوندى است كه پروردگار جهانيان است»: «الْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعلَمِينَ».

عين اين جمله در سوره‌هاى متعدّدى از قرآن مجيد از سوى بندگان و از سوى خداوند با همين تعبير تكرار شده، كه گاه مربوط به دنيا و گاه مربوط به قيامت است. [٢]

در حقيقت اين آيه استدلال لطيفى را در بر گرفته، و آن اين‌كه خداوند شايسته هرگونه حمد و ستايش است چرا كه مربّى واقعى همه عالميان او است. هم خالق است و هم روزى دهنده، هم مالك است و هم تربيت كننده، هم مدير و هم مدبّر، و هم راهنما و معلم و هادى قابل توجّه اين‌كه «الحمد» چون به صورت جنس به‌

[١]. مقائيس اللغه و التحقيق فى كلمات القرآن الكريم و مفردات راغب.

[٢]. سوره انعام، آيه ١، سوره يونس، آيه ١٠، سوره صافات، آيه ١٨٢، سوره زمر، آيه ٧٥، سوره غافر، آيه ٦٥.