پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٨ - اگر قادر به عبادت خدا نيستيد هجرت كنيد

اين است كه گفته شود اشاره به بنى‌اسرائيل است كه پس از قيام موسى عليه السلام و درهم شكسته شدند و فرو ريختن حكومت فرعونيان مالك و حاكم بخش‌هاى عمده آباد روى زمين در آن زمان شدند، و همان‌گونه كه قرآن در سوره اعراف آيه ١٣٧ مى‌فرمايد: «وَأَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِينَ كَانُوا يُسْتَضْعَفُونَ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِي بَارَكْنَا فِيهَا»: «و مشرقها و مغربهاى پر بركت زمين را به آن قوم كه (زير زنجير ظلم و ستم) به ضعف كشانده شده بودند، واگذار كرديم». [١]

يازدهمين آيه، باز اشاره به نكته تازه‌اى در اين زمينه دارد، مى‌گويد بت‌ها كه سهل است حتى پيامبران بزرگ و فرشتگان مقرّب الهى نيز شايسته پرستش نيستند پرستش خاص خدا است، مى‌فرمايد: «و به شما دستور نمى دهد كه فرشتگان و پيامبران را، (به عنوان) پروردگار انتخاب كنيد»: «وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَاباً». [٢]

سپس براى تأكيد بيشتر مى‌افزايد: «آيا شما را، پس از آن كه مسلمان شديد، به كفر فرمان مى دهد؟!»: «أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ».

ارباب جمع ربّ در اصل به معناى مالك مصلح است، يعنى مالكى كه در تدبير و تربيت و اصلاح ملك خود مى‌كوشد، و لذا «ربّ الدار» و «ربّ الابل» به معناى مالك و مدبّر خانه يا شتر آمده، و در قرآن مجيد نيز به طور نادر، در مورد

[١]. در اين زمينه بحث مشروح ديگرى در تفسير نمونه، جلد ١٤، صفحه ٥٢٧ تحت عنوان حكومت جهانى مستضعفان كه نمونه كوچكش، بعد از فتح مكّه و پيروزى‌هاى وسيع‌ترى بعد از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله بود و نمونه اتم و كاملش در عصر قيام حضرت مهدى (ارواحنا فداه) حاصل خواهد شد، آمده است.

[٢]. توجّه داشته باشيد كه «يَأمُرَ» منصوب است به خاطر اين‌كه عطف بر جمله «ان يؤتيه اللَّه» مى‌باشد.