پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٣٦ - اگر قادر به عبادت خدا نيستيد هجرت كنيد

«اى بندگان من كه ايمان آورده ايد! زمين من گسترده است، پس تنها مرا بپرستيد (و هجرت كنيد و در برابر فشارهاى دشمنان تسليم نشويد)»: «يَا عِبَادِي الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي وَاسِعَةٌ فَإِيَّاىَ فَاعْبُدُونِى».

آرى زمين خدا وسيع است هرگز نمى‌توان به بهانه موضوعاتى همچون قوم و قبيله، خانه و كاشانه، و موطن مورد علاقه، تن به ذلّت شرك و اسارت كفر و بت‌پرستى داد، بلكه وظيفه هر مؤمن موحدّى اين است كه در چنين شرايطى جلاى وطن كند، و به سرزمين آماده‌ترى گام بگذارد و چراغ توحيد را فروزان دارد، و چه بسا همچون مهاجران آغاز اسلام بتواند نيروى كافى تهيه كند و به وطن اصلى باز گردد و لكه شرك و بت‌پرستى را از دامان آن بزدايد.

تعبير: «يا عِبادِىَ‌»: (اين بندگان من): «و ارضِى‌»: (زمين من) «فَإِيَّاىَ فَاعْبُدُونِى»: «تنها مرا بپرستيد» تعبيراتى است آميخته با لطف و مرحمت الهى، و اشاره‌اى است به حمايت مستمر او از موحّدان در هرجا كه باشند و در هر زمان و مكان. [١]

قابل توجّه اين‌كه مخاطب در اين آيه عباد و بندگانند ولى با اين حال باز به آنها دستور عبادت و پرستش خداى يگانه مى‌دهد، اشاره به اين‌كه بندگان بايد همواره مسير توحيد را تا پايان عمر ادامه دهند و لحظه‌اى از آن منحرف نشوند، اين همانند تكرار جمله: «اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ»: از ناحيه مؤمنان است كه در عين هدايت تقاضاى استمرار اين نعمت از خدا مى‌كنند.

[١]. توجّه داشته باشيد كه «اياى فاعبدون» به خاطر مقدّم شدن مفعول بر فعل دلالت بر حصر دارد، و انحصار عبادت را براى خداوند بيان مى‌كند.