پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٩ - شرح مفردات

است، يا نور معنويت از طريق اذان به وسيله آن به اطراف پخش مى‌شود.

«نَوْر» (بر وزن قول) به شكوفه‌هاى درختان يا مخصوصاً شكوفه‌هاى سفيد گفته مى‌شود، چرا كه در آغاز پيدايش نورانيت خاصّى دارد.

تفسير و جمع‌بندى‌

قرآن و برهان صدّيقين‌ [١]

در نخستين آيه مورد بحث، به دنبال اشاره به آيات آفاقى و انفسى كه نشانه حقّانيّت وجود خداوند است، مى‌فرمايد: «آيا كافى نيست كه پروردگارت بر همه چيز شاهد و گواه است؟!»: «أَوَلَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلَى كُلِّ شَىْ‌ءٍ شَهِيدٌ».

«شهيد» در اينجا ممكن است به معناى شاهد و گواه باشد، يا حاضر و ناظر و يا به هر دو معنا، چرا كه هر دو در مورد خداوند صادق است، و آيه فوق نيز از اين نظر مطلق مى‌باشد.

مطابق اين تفسير، براى اثبات ذات پاك او همين قدر كافى است كه حضور و شهود او در همه‌جا است، هر موجود ممكن را تماشا كنيم در كنار او ذات واجب الوجود است، و به هرجا مى‌نگريم، هستى مطلق نمايان است، و بر هرچه نظر مى‌افكنيم سيماى او مى‌بينيم، و سرهاى سرافرازان در پاى او مى‌نگريم، و به مصداق حديث معروف اميرمؤمنان على عليه السلام: «ما رَأَيْتُ شَيْئاً الَّا وَ رَأَيْتُ اللَّهَ قَبْلَهُ وَ

[١]. بعضى گفته‌اند اين برهان را از اين نظر برهان صدّيقين گفته‌اند كه «صدّيق» صيغه مبالغه و به معناى بسيار راستگو است، درست است كه دلايل ديگرى كه براى اثبات وجود خدا قبلًا آورديم صدق است، ولى اين برهان صدق بيشترى دارد چرا كه در اين برهان از ذات خدا به خدا مى‌رسيم و غير او را در اين ميان راه نمى‌دهيم.