دشمنان ديروز و برادران امروز
پس از آن قرآن به نعمت بزرگ اتحاد و برادرى اشاره كرده و مسلمانان را به تفكر در وضع اندوهبار گذشته، و مقايسه آن «پراكندگى» با اين «وحدت» دعوت مى‌كند، و مى‌فرمايد: «فراموش نكنيد كه در گذشته چگونه با هم دشمن بوديد، ولى خداوند در پرتو اسلام و ايمان، دل‌هاى شما را به هم مربوط ساخت، و شما دشمنان ديروز، برادران امروز شديد» «وَ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْداءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْواناً».
جالب توجه اين كه: كلمه «نعمت» را دو بار در اين جمله تكرار كرده و به اين طريق اهميت موهبت اتفاق و برادرى را گوشزد مى‌كند.
نكته ديگر اين كه: مسأله تأليف قلوب مؤمنان را به خود نسبت داده، مى‌گويد: «خدا در ميان دل‌هاى شما الفت ايجاد كرد» و با اين تعبير، اشاره به يك معجزه اجتماعى اسلام شده؛ زيرا اگر سابقه دشمنى و عداوت پيشين عرب را درست دقت كنيم كه چگونه كينه‌هاى ريشه‌دار در طول سال‌هاى متمادى در دل‌هاى آنها انباشته شده بود؟ و چگونه يك موضوع جزئى و ساده كافى بود آتش جنگ خونينى در ميان آنها بيفروزد- مخصوصاً با توجه به اين كه مردم نادان و بى‌سواد و نيمه وحشى معمولًا افرادى لجوج و انعطاف ناپذيرند، و به آسانى حاضر به فراموش كردن كوچك‌ترين مسائل گذشته نيستند- اهميت اين «معجزه بزرگ اجتماعى» اسلام، آشكار مى‌شود، و ثابت مى‌گردد كه از طرق عادى و معمولى امكان‌پذير نبود در طى چند سال، از چنان ملت پراكنده و كينه‌توز و نادان و بى خبر، ملتى واحد و متحد و برادر بسازند.
سپس قرآن مى‌گويد: «شما در گذشته در لبه گودالى از آتش بوديد كه هر آن ممكن بود در آن سقوط كنيد و همه چيز شما خاكستر گردد» «وَ كُنْتُمْ عَلى‌ شَفا