اكنون و در اين فصل، اندكى از بسيار، و نَمى از يمِ ثناگسترى‌ها، بزرگدارى‌ها، وجلوه‌هاى والاى هنر آفرينى اديبان و شعر سرشار از شعور شاعران را درباره امير مؤمنان مى‌آوريم. گستره زمانى اين سروده‌هاى ارجمند، از قرن اوّل هجرى تا قرن حاضر است، با تأكيد مجدّد بر اين‌كه اينها گزينشى در حدّ مجال و فرصت اين گفتار است؛ و گرنه روشن است كه شعر شاعران درباره مولا اگر گرد آيد به مجلّداتى چند، سر خواهد زد.

اين ستايش‌هاى ارزشمند، از قرن اوّل تا به امروز ادامه داشته است؛ امّا آنچه اينك در پيش روست، گزيده‌هايى از ترجمه‌اشعار شاعران عرب‌زبان تا قرن چهارم هجرى است و از آن جا كه در ترجمه، شعر عربى زيبايى خود را از دست مى‌دهد و از طرفى، شاعران فارسى‌سرا اشعار زيبايى در مدح‌مولا على ٧ سروده‌اند، در امتداد آن، براى‌خوانندگان فارسى زبان، از سروده‌هاى شاعران فارسى‌گوى، به عنوان نمونه، بخش‌هايى برگزيده‌ايم‌و در هر قرن، نمونه‌اى از شعر شاعران عرب‌را هم‌ترجمه كرده‌ايم. از اين‌روى، شماره‌هاى آغازين اشعار، الزاما با متن عربى هماهنگ نيست. بديهى است علاقه‌مندان به مدايح على ٧ در شعر عربى، به جلد نهم موسوعة الإمام على بن أبى طالب ٧ و ديوان‌هاى شاعران عرب، و در زبان فارسى نيز به ديوان‌هاى شاعران فارسى زبان، مراجعه خواهند كرد.

قرن اوّل‌

١٠/ ١

كعب بن زُهَير[١]

٣٩٩٣. او كه از شاعران قرن اوّل است، مى‌گويد:

سرشت على، خوش يُمن است‌

و به انجام دادن كارهاى نيكو، پُر آوازه است.

داماد پيامبر ٦ و به [پيوند با] بهترينِ مردم، مفتخر است‌

و هر كس در برابر افتخارات او سر برآورد، منكوب است.

[١] وى شاعرى برجسته‌و قوى‌بود. هنگامى‌كه برادرش بجير بن زهير به پيامبر اكرم ايمان آورد، اشعارى سرود كه پيامبر ٦ به خاطر آن شعرها خونش را مباح شمرد. وى گريخت و بعدا پيش پيامبر ٦ آمد و اسلام آورد. او در مسجد پيامبر ٦ قصيده‌اى خواند كه آغازش چنين است:« خوش‌بختى آشكار شد و دل من، امروز، شاداب است». ابن شهرآشوب، اشعارى از وى درباره امير مؤمنان آورده است. وى در سال ٤٥ ق، درگذشت( ر. ك: أعيان الشيعة: ج ٩ ص ٢٩).