دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٣١ - ٩/ ١٢ خليل بن احمد

گرفت، و با گذر از سختى‌ها از لذّت‌ها بُريد. خوش خُلق و ريشه‌دار بود. از سنّت‌هاى پيامبرش پيروى كرد و پا در جاى قدم ولى‌اش نهاد.

چگونه درباره او چيزى بگويم كه مرا بد عاقبت سازد، و من كسى را نمى‌شناسم كه در او نقصى ببيند. از آزار ما دست برداريد و راه تباهى را كنار نهيد.

٩/ ١٢

خليل بن احمد[١]

٣٩٧٢. الأمالى، طوسى به‌نقل از محمّد بن‌سلام جُمحى: يونس بن حبيب نحوى كه گرايش عثمانى داشت، به من خبر داد كه به خليل بن احمد گفتم: مى‌خواهم مسئله‌اى را از تو بپرسم. آيا آن را مخفى نگه خواهى داشت؟

گفت: حرف تو دليل بر اين است كه پاسخ پرسشت شديدتر از خودِ پرسش است. بنابراين، [بگو آيا] تو هم آن را مخفى خواهى داشت؟

گفتم: آرى، تا زمانى كه زنده‌اى.

گفت: بپرس.

گفتم: چرا اصحاب پيامبر خدا و خويشانشان، همچون پسران يك مادر به نظر مى‌رسند و على بن ابى طالب از بين آنان، مثل فرزند هَووست؟

گفت: اين پرسش از كجا مايه مى‌گيرد؟

گفتم: تو وعده دادى كه پاسخ بدهى.

گفت: و تو ضمانت دادى كه آن را پنهان دارى.

گفتم: تا زمانى كه زنده‌اى.

[١] ابو عبد الرحمن خليل بن احمد فَراهيدى بصرى، يكى از بزرگان است. سيبويه و نضر بن شميل و ديگران، نحو را از وى آموختند ... وى نخستين كسى است كه دانش عروض را استخراج كرد و اشعار عرب را در آن عروض، منحصر ساخت. در لغت، كتاب العين را دارد. ابن حبّان، وى را موثّق شمرده است. در سال ١٠٠ ق، به دنيا آمد و در سال ١٧٥ ق، درگذشت. گفته شده كه در سال صد و شصت و اندى درگذشته است( ر. ك: سير أعلام النبلاء: ج ٧ ص ٤٢٩ ش ١٦١، تهذيب الكمال: ج ٨ ص ٣٣٠ ش ١٧٢٥، تهذيب التهذيب: ج ٢ ص ١٠١ ش ٢٠٦٥).