دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٤١ - ٩/ ١٨ مأمون عباسى

٩/ ١٨

مأمون عبّاسى‌[١]

٣٩٨٤. عيون أخبار الرضا ٧ به نقل از اسحاق‌بن حمّاد بن زيد، در مناظره مأمون با مخالفان درباره امامت على ٧ و برترى او بر ديگر مردم پس از پيامبر ٦: از يحيى بن اكثم قاضى شنيديم كه گفت: مأمون به من فرمان داد تا گروهى از محدّثان و گروهى از متكلّمان را گِرد آورم. از مجموع دو گروه، نزديك به چهل نفر را گِرد آوردم و آنان را بردم و به آنان دستور دادم در اتاق نگهبانى باشند تا مأمون را از وجودشان مطّلع كنم و آنان، چنين كردند و من به مأمون، خبر دادم.

به من دستور داد آنان را وارد كنم. وارد شدند و ساعتى با آنان به گفتگو پرداخت و با آنان انس گرفت. آن‌گاه گفت: مى‌خواهم امروز، شما را بين خود و خداوند تبارك و تعالى حجّت قرار دهم. بنا بر اين، هر كس كه نياز به دستشويى رفتن دارد و يا كارى دارد، نياز خود را تأمين كند. راحت باشيد و كفش‌هايتان را درآوريد و رداهايتان را از دوش برداريد.

آنان، طبق آنچه كه به آنان فرمان داده شده بود، عمل كردند. آن‌گاه مأمون گفت: اى گروه! من شما را حاضر كرده‌ام تا به شما در پيشگاه خداى متعال احتجاج كنم. از خدا بترسيد و به خود و پيشوايتان بنگريد، و جلال و موقعيت من، موجب منع شما از گفتن سخن حق در هر موقعيت و ردّ سخن باطل از هر كه بود، نگردد. از آتش دوزخ بر خويش رحم آوريد و به خشنود ساختن خدا و اطاعت از خدا، به خدا نزديكى جوييد. هيچ كس با عصيان خالق به مخلوقى تقرّب نجسته است، جز آن كه خداوند، او را بر وى مسلّط ساخته است. بنا بر اين، با همه خِرَدتان با من مناظره كنيد.

[١] عبد اللّه مأمون، خليفه عباسى، در سال ١٧٠ ق، به دنيا آمد و در سال ٢١٨ ق، در ٤٨ سالگى درگذشت. علم، دانش، ادب، اخبار، قرآن، حديث، علوم عقلى و علوم پيشينيان را آموخت و به ترجمه كتاب‌هاى پيشينيان به زبان عربى فرمان داد( ر. ك: سير أعلام النبلاء: ج ١٠ ص ٢٧٢ ش ٧٢).