دانشنامه اميرالمؤمنين بر پايه قرآن، حديث و تاريخ - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٦٣ - ١٠/ ١٧ ابو الفتح محمود بن محمد كشاجم

١٠/ ١٧

ابوالفتح محمود بن محمّد كشاجم‌[١]

٤٠٢٠. از نابغه‌هاى قرن چهارم هجرى است كه مى‌گويد:

پدرشان سرور اوصياست‌

دهنده به فقير و به خاك‌افكن قهرمانان!

كسى كه به سر نيزه آموخت چگونه در قلب دشمن فرو رود

و به شمشير، كه چگونه بر فرق‌ها فرود آيد.

اگر زمين در روز جوش و خروش، بجنبد

او هرگز از جاى نمى‌جنبد.

كسى كه از دنياى آنان رو گرداند

دنيايى كه خود را با زر و زيور، آراسته بود.

و هر گاه با او سنجيده مى‌شدند

برترين نمونه آنها بود.

همانند آسمان، كه پست‌ترين نقطه نيز با آن سنجيده مى‌شود

و دريا، كه با آبى اندك، قياس مى‌گردد.

بخشندگى را ابرها از او آموخته‌اند

و كوه‌ها از او بردبارى يافته‌اند.

[١] ابو الفتح، محمود بن محمّد بن حسين بن سندى بن شاهك رملى، مشهور به« كشاجم»، نابغه‌اى از بزرگان امت اسلامى است؛ نادره دوران، شاعرى نويسنده، متكلّم، منطق‌دان و محدّث.

لقب دادن او به كشاجم، براى اشاره هر يك از حروف اين كلمه به دانشى از دانش‌هاى اوست. كاف، اشاره به كاتب( نويسنده) بودن، شين، به شاعرى، الف، به اديب بودن، جيم به جَدَلى بودن، و ميم اشاره به متكلّم، منطقى و يا منجّم بودنش است.

او در ميانه‌هاى قرن سوم همان گونه كه در شعرش اشاره مى‌كند به دنيا آمد و شيعه‌اى صادق بود؛ از دوستداران اهل‌بيت وحى، و ذوب در ولايت آنان.

او از مصاديق آيه شريف« زنده را از مرده بيرون مى‌آورد» بود. جدّش سندى بن شاهك، مردى ناصبى و از دشمنان اهل‌بيت : بود كه امام كاظم ٧ را در زندان هارون، تحت فشار قرار داد كه آوازه‌اش زبانزد است. اما نوه او، از دوستداران اهل‌بيت بود كه آشكارا به ايشان، اعلام وفادارى مى‌كرد. در تاريخ درگذشت او اختلاف هست. گفته شده به سال ٣٦٠ يا ٣٥٠ يا ٣٣٠ ق از دنيا رفته است.