سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٩٥ - اقسام و مراتب ولايت

نبىّ باشد و هر نبيّى رسول باشد و محيى الدين ابن عربى نيز در فصّ عزير ٧ مى‌فرمايد:

«و اعلم ان الولاية هى الفلك المحيط العام و لهذا لم تنقطع و لها الانباء العام و اما نبوة التشريع و الرسالة فمنقطعة و فى محمّد ٦ قد انقطعت فلا نبىّ بعده مشرّعا او مشرّعا له و لا رسول و هو المشرّع»[١] پس ولايت مانند فلكى بر تمامى عالم احاطه دارد و رسالت و نبوت را دربرگرفته است و باقى است ولى نبوت و رسالت منقطع مى‌شوند و پس از پيامبر اكرم ٦ نه نبوت تشريعى است و نه نبوت تبليغى كه به نبوت تشريعى انبياء ديگر مثل موسى و عيسى ٧ عمل مى‌كردند.[٢]

البته در جريان اقسام ولايت به اعتبارى به مطلقه و مقيده يا عامه و خاصه و مسئله مهم «ختم ولايت» نظريه آقا ميرزا احمد آشتيانى، عزّ الدين، ابن عربى و ديگران خواهد آمد كه در موضع خود لازم و شيرين است.

مراد از «و الثانية و هى الخاصة بالسالكين عند فنائهم فى الحق و بقائهم به علما و شهودا و حالا لا علما فقط ...» چيست؟ ولايت كليه شامل ولايت عامه و خاصه و مطلقه است و ولايت صفت كلى الهى و كلمه‌اى باقى و دائمى است و تضادناپذير كه اگر حكومت اين اسم منقطع گردد جهان هستى و عالم ماده فناء مى‌پذيرد و احدى زنده نمى‌ماند لذا معصوم فرمود: «لو لا الحجه لساخت الارض باهلها» چه اينكه ولايت از اسم ولىّ كه از اسماى حق است باقى است و مظهر و مجلى مى‌طلبد و در همه اعصار و امصار در بنده خاص و كامل الهى تجلّى مى‌يابد كه به تعبير استاد علامه جوادى آملى:

«... ان الولايه موهبة عامّة لا انقطاع لأمدها و لا نهاية لعددها، لان الله سبحانه هو الولىّ و

[١] - شرح فصوص الحكم، ص ٢١٨.

[٢] - مظاهر« ولايت» به دليل اشتمال و احاطه آن سه نوع‌اند: ١- ولى غير نبىّ مثل اولياء امت مرحومه محمّدى ٦. ٢- نبى غير رسول مثل انبياء بنى اسرائيل كه بر دين و ملت حضرت موسى ٧ بودند. ٣- رسول مانند ابراهيم.