سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٥٥ - حديث قرب نوافل و فرائض

هدفى جز آن از خلقت او نيست»[١] و به‌هرحال به تعريف عارف نامى، جامى در شرح اشعة اللمعات مقربان از چهار حال بيرون نيستند:

الف) متحقق به قرب نوافل فقط.

ب) متحقق به قرب فرائض فقط.

ج. متحقق به جمع بين القربين بى‌تقيد به احدهما و بى‌مناوبه (نوبه به نوبه) بلكه معا به هر دو قرب و احكام آن متحقق باشند و اين را مرتبه «جمع الجمع» و «قاب قوسين» و مقام كمال خوانند كه آيه‌ إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ يَدُ اللَّهِ فَوْقَ أَيْدِيهِمْ‌[٢] اشارت به اين مرتبه است.

د) يا اينكه به هريك از قربين ظاهر شوند و به جمع بينهما نيز، بى‌تقيد به هيچ‌يك از اين احوال و اين را مقام احديت جمع و مقام «او ادنى» خوانند و اشارت به اين آيه است: وَ لكِنَّ اللَّهَ رَمى‌[٣].

و اين مقام، حالت خاص خاتم النبيين ٦ است و به وراثت و كمال متابعت كل اوليا را از اين حظّى است.»[٤]

و انما يتجلى الحق لمن انمحى رسمه و زال عنه اسمه، فالاولياء هم الذين تطهروا من الصفات النفسية، و تنزهوا عن الخيالات الوهمية، و تخلصوا عن القيود الجزئية و ادوا امانة وجودات الافعال و الصفات و الذات الى من هو مالكها بالذات، فعند فنائهم عن انفسهم و بقائهم بالحق، يتصفون بالولاية و تحصل لهم ما هو غاية آمال العارفين.

[١] - همان، ج ٣، ص ٣٩٥.

[٢] - فتح، ١٠.

[٣] - انفال، ١٧.

[٤] - ر. ك: حسن‌زاده آملى، ممد الهمم در شرح فصوص الحكم، ص ١٨- ٢١، چ اول، ١٣٧٨ ش، تهران.