سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٨٥ - نتيجهگيرى

ديده و از مقام «احسان» و «محضر» عبور كرده و به منزلت «حضور» بار يافته‌اند و از «كانّ» به «انّ» واصل شده‌اند شاگردانى را نيز تربيت كرده‌اند و هدايت وجودى و امرى را شامل حال آنها نموده‌اند كه در مرتبه خويش به چنين مقاماتى راه يافته‌اند پس در عرفان اسلامى با اصالت روح و تجرد نفس و نفس مجرد و اهميّت سلوك عملى بر پايه معرفت و عبوديت محض و خلوص فعلى و ذاتى سالك حقيقت فناء و «مرگ ارادى» را ادراك مى‌نمايد و مرگ ارادى او نيز از دل «شريعت» حاصل و عايد او مى‌گردد و به «لقاء ربّ» كه غايت آمال عارفان و نهايت آرزوى محبّان و مشتاقان است واصل مى‌گردد: «اللّهم رزقنا».

نتيجه‌گيرى:

مرگ مفارقت از بدن و رهايى از كثرت و راه‌يابى به وحدت و درك مقام مجردات و ملكوت است و «مرگ ارادى» نيز در اثر ايمان حقيقى و يقينى و عمل صالح و خالص و شريعت‌باورى و شريعت‌گروى حاصل مى‌شود و بطور مستمر در چالش‌ها و تضادهاى روزگار و زندگى متعارف براى اهل سلوك و مجاهده مطرح است و چنين موتى انقطاع الى اللّه تا رسيدن به «كمال انقطاع» است و عين حيات حقيقى و زندگى واقعى كه زندگى روحانى و رحمانى است خواهد بود و بر چهار قسم است: مرگ سرخ، سفيد، سبز و سياه كه همگى تحت پوشش «جهاد اكبر» با مراتب و مصاديق مختلف آن تفسيرپذير هستند و «توبه» كه از آموزه‌هاى قرآنى- روايى است با توجه به معانى و مراتبش حاوى و حامل مرگ ارادى خواهد بود.

مرگ ارادى تجربى و شهودى است امّا امكان عقلى داشته و تجربه‌شونده براى همه مستعدان و مستطيعان در مقام سلوك و جذبه و جذبه و سلوك خواهد بود و فراتر از زمان و زمين و رها از قيد مذكر و مؤنث است و جوهر حيات طيّبه به شمار مى‌رود و بر «آزادى معنوى» و آزادگى و آزاده شدن از هر تعلّق و تعيّنى تكيه دارد كه‌