سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٢١١ - مصداق ختم ولايت كيست؟

غيب، موافق و هماهنگ است و ولايت در عالم غيب، در نبوّت مستور است و هنگام نزول او، به ولايت ظاهر خواهد گرديد. زيرا ظهورات غيب و شهادت با يكديگر توافق دارند و با ولايت ظاهر مى‌شود و دليل آن قول خداى متعال: أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ‌[١] مى‌باشد كه در آن على ٧ نفس محمد ٦ خوانده شده است.

و علت اينكه گفتيم عيسى ٧ ختم اولياء در كون است، اين است كه حكم امكان او باقى است و دليل آن، عدم جامعيت اوست كه به وجود جمعى الهى دست نيافته است.

به همين دليل، ولايت او ولايت محمّدى ٦ نيست، بلكه او خاتم ولايت عامه مؤمنان و حسنه‌اى از حسنات خاتم ولايت خاصّه محمّديه، يعنى مهدى موعود منتظر (عج) و تابع و ياور اوست.[٢] پس مرحوم قمشه‌اى معتقدند از ديدگاه ابن عربى خاتم ولايت مطلقه على ٧ است زيرا ابن عربى تصريح كرده است كه على ٧ نزديك‌ترين مردمان به پيامبر خاتم ٦ است، على «امام العالم» است و شيخ اكبر تصريح كرده‌اند كه: على ٧ سرّ الانبياء است و عيسى ٧ از فيض وجود على ٧ و زيرمجموعه عالم و از انبياء است. پس خاتم ولايت مطلقه على ٧ است نه عيسى بن مريم ٧ كه ابن عربى با تصريحات يادشده چنين اعتقادى دارند. و صراحت ابن عربى به اينكه عيسى ٧ «خاتم ولايت» است مربوط به «ولايت عامه» است نه عامه‌اى كه شامل مطلقه و مقيده مى‌گردد. و جناب ميرزا احمد آشتيانى نيز با نقل عبارات محمد رضا قمشه‌اى تحليل ايشان را پذيرفته‌اند و تصريح كرده‌اند كه:

«هذه جملة من الكلمات التى ذكرها المسمون باهل العرفان فى هذا المجال».

امام خمينى ; نيز خاتم ولايت مطلقه را على ٧ و خاتم ولايت مقيده را مهدى موعود (عج) دانسته‌اند و در يكى از بياناتشان فرمودند: «همان‌طورى كه رسول اكرم ٦ به حسب واقع، حاكم بر جميع موجودات است، حضرت مهدى همان‌طور

[١] - آل عمران، ٦١.

[٢] - مجموعه آثار حكيم صهبا، ص ١١١- ١٤٩.