سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٣٧٩ - ب) عرفان شريعتگرا و شريعتگريز

اقوال و اعمال و احكام كه متابعت آن، سبب انتظار امور معاش و معاد باشد. [١]

ناگفته نماند كه شريعت به دو معناى «عام» و «خاص» مى‌آيد كه معناى عام شريعت همان معناى «دين» است و همه جنبه‌هاى عقيدتى، اخلاقى و احكام اعمال انسانها را دربرمى‌گيرد اما شريعت به معناى «خاص» تنها شامل احكام اعمال انسان و احكام وضعى در طهارت و نجاست و وجوب و حرمت و ... مى‌گردد كه اگرچه در نوشته حاضر شريعت به معناى خاص مقصود و منظور است اما نيم‌نگاهى به معناى عام نيز در برخى موارد شده است لكن معيار و مدار بحث و تحقيق حاضر همان معناى خاص مى‌باشد كه در خصوص «احكام شرعى» يا «فقه اصغر» است و اين شريعت را ظاهرى است و باطنى كه در قالب آداب و اسرار شريعت و اطوار و حقايق نهفته در لايه‌هاى زبرين و آشكار شريعت قرار دارد و در عرفان اصيل اسلامى همه اقسام و انواع سالكان يعنى: ١. سالكان مجذوب ٢. مجذوبان سالكان ٣. مجذوبان مطلق ٤.

سالكان بى‌جذبه بايسته و شايسته است به نور شريعت آراسته و پيراسته گردند تا راهى كوى دوست گردند. [٢]

ب) عرفان شريعت‌گرا و شريعت‌گريز

عرفان عملى اسلام ناب مبتنى بر شريعت حقّه محمدى ٦ است شريعتى كه جامع شرائع آسمانى است و به تعبير امام صادق ٧: «ان اللّه تبارك و تعالى اعطى محمّدا ٦ شرائع نوح و ابراهيم و موسى و عيسى عليهم السّلام» [٣] يا امام على ٧ فرمودند: «الا و انّ شرائع الدّين واحدة و سبله قاصدة فمن اخذ بها لحق و غنم و من وقف عنها ضلّ و ندم» [٤] يعنى شرايع دين الهى يكى است و راه‌هاى راست و هموار، هركه اين راه‌ها را

[١]. لاهيجى، محمد، مفاتيح الاعجاز در شرح گلشن راز، ص ٣٠١.

[٢]. ر. ك: ام سلمه بيگم نيريزى، جامع الكلمات، ص ١٧٧- ١٧٩ و جوادى آملى، شمس الوحى تبريزى، ص ٢٩٩- ٣٠١ و ...

[٣]. الكافى، ج ٢، ص ١٧، ح ١.

[٤]. نهج البلاغه، خ ١٢٠.