سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٨٢ - د) عرفان اسلامى و مرگ ارادى

و در قبض و بسطها و جذب و دفع و جزر و مدهاى مختلف چالش‌هاى حيات و حركتشان سپرى مى‌نمايند يعنى «مرگ» را تجربه كرده و حقيقتا عرفان يعنى مرگ پيوسته و آهسته در طول سير و سلوك چه اينكه هم سخت و صعب است سلوك عملى و راستين و هم طاقت‌فرسا و گيرنده جان آدمى يعنى «جان كندن» است تا هميشه «مراقب نفس» باشد كه گرفتار شرك خفىّ و ريا و نفاق نشده و از صراط مستقيم سلوك بيرون نرود و هلاك نشود و اين مراقبه هميشگى يعنى همه زمانى و همه زمينى يعنى مرگ آگاهانه، هشيارانه امّا هماره و جالب اينست كه بدانيم علامه سيد محمد حسين حسينى تهرانى در رساله لب اللباب كه اصل آن از درسهاى اخلاقى- عرفانى علامه محمد حسين طباطبايى است و ايشان تقرير كرده‌اند در شرح تفصيل عوالم مقدم بر عالم خلوص «دوازده عالم» را مطرح كردند كه مى‌توان به صورت نمودارى چنين ترسيم و تصوير نمود:

و خلاصه و چكيده تعاريف هركدام چنين است كه «اسلام اكبر» تسليم محض خدا شدن و ترك اعتراض من جميع الوجوه است و اعتراف به اينكه هرچه تحقق يافته صلاح بوده و هرچه تحقق نيافته صلاح نبوده است و وقتى «اسلام اكبر» به روح سرايت نمايد و دل و جان را حقّا متصرف گردد «ايمان اكبر» حادث شده است و آن اينكه دل سالك به نور «اسلام اكبر» منور گرديده و گاه‌وبيگاه حالى به او دست مى‌دهد كه علاوه بر ادراك شعورى مشاهده مى‌كند كه هرچه هست مستند به بارى تعالى است‌