سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٢٥٥ - ضميمه ١ توحيد عرفانى

ضميمه ١: توحيد عرفانى‌

اگرچه اصحاب دانش و بينش در رشته‌هاى گوناگون از كلام، فلسفه، اخلاق و ...

درصدد تبيين و تفسير توحيد هستند و مجاهده علمى و عملى آنها شناختن صراط توحيد و فهم توحيدى و عمل توحيدى است لكن در اين ميان، عرفان و عارفان مقوله‌اى ممتاز و برجسته ديگرى هستند كه با برهان و شناختن علمى، مفهومى و حصولى سروكار ندارند بلكه بالاتر و والاتر با شدن و معرفت‌هاى سلوكى و مقامات و احوال مأنوس و محشور مى‌باشند و نهايت سير و سلوك عارفان وصول به مقام «توحيد» است كه قله منيع انسانيت و كمال امكانى به شمار مى‌رود و با توحيد عاميانه، عالمانه، متكلمانه و فيلسوفانه فرق‌هاى فاحشى دارد چه اين‌كه «توحيد عارف يعنى طى طريق كردن و رسيدن به مرحله جز خدا هيچ نديدن».[١]

محقق طوسى آن حكيم قدوسى مى‌فرمايد:

«توحيد يكى گفتن و يكى كردن باشد و توحيد بمعناى اول شرط باشد در ايمان كه مبدأ معرفت بود و به معناى تصديق به آن‌كه خداى تعالى يكى است- انا الله اله واحد- و به معناى دوم كمال معرفت باشد كه بعد از ايقان حاصل شود آن‌چنان بود كه هرگاه‌

[١] - مطهرى، مرتضى، آشنائى با علوم اسلامى، ص ١٨٨، انتشارات دفتر اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، چاپ جديد زمستان ٦٢.