سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ٢٨٧ - ضميمه ٣ فناء و بقاء

ضميمه ٣: فناء و بقاء

استاد حسن‌زاده آملى در يك كلمه جامعه كه برگرفته از باطن آيات قرآنى و صحف حكمى و عرفانى ارباب عقل و شهود و از سينه سينائى و ذهن و قاد و روح ريحانى و عقل رحمانى اوست مرقوم داشته‌اند:

«جزاى فناى فى الله بقاى بالله است.»[١]

و استاد علامه طباطبائى ٧ با توجه به اينكه در بحث فنا دو نظريه الف. فناى ذات و عين ثابت عارف ب. فناى صفات عارف و سالك وجود دارد قائل به بقاى «عين ثابت» هستند و تأكيد بر آن نيز دارند و تنها فناى صفات عارف را در ذات حق مى‌پذيرند و ادله‌اى نيز اقامه مى‌نمايند مثل:

الف. اگر سرانجام عبد و سالك فناى مطلق باشد دعوت انبياء و زحمت انسان چه حاصلى دارد؟

ب. دعوت انبياء و تلاش انسان براى نيل به كمال مطلق است و بديهى است جز ذات حق كمال مطلقى وجود ندارد و اگر بنده به ذات حق برسد به كمال مطلق رسيده است، اما فناى مطلق با اين موضوع در تضاد است.

ج. اگر در مرحله فنا سالك بطور مطلق فانى شود ديگر مرحله بقا بعد از فنا راه ندارد.

[١] - هزار و يك كلمه، ج ٢، كلمه ٢٥٤، صص ١٧٢ تا ٢٠٧.